ಯೋಗ ದಿನ: ಪತಂಜಲಿಯ ಯಮ-ನಿಯಮ, ಚಾಪೆಯ ಹೊರಗಿನ ಯೋಗ

ನಿನ್ನೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಚಾಪೆಗಳು. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತ್ರಿಕೋನಾಸನ, ಭುಜಂಗಾಸನ, ಶವಾಸನ. ಫೋಟೋಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು. ಬಹಳ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ.

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿ. ಅದೇ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಶೀರ್ಷಾಸನ ಮಾಡಿದ ಒಬ್ಬರು, ಚಾಪೆ ಮಡಚಿ ಕಾರು ಹತ್ತಿ, ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಾಹನದವನಿಗೆ ಕಿಟಕಿ ತೆರೆದು ಬೈಯುತ್ತಾರೆ. ಆಫೀಸಿಗೆ ತಡವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಸುಳ್ಳು ಕಾರಣ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯೋಗ ಮಾಡಿದರೇ?

ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಅವರ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಯೋಗ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಶುರುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮೊದಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಷ್ಟಾಂಗದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮೆಟ್ಟಿಲು

ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಿವೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ. ಅವು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ:

1. ಯಮ
2. ನಿಯಮ
3. ಆಸನ
4. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ
5. ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ
6. ಧಾರಣ
7. ಧ್ಯಾನ
8. ಸಮಾಧಿ

ಆಸನ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಮೊದಲು ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮ. ಯಮ ಎಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಜೊತೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನಿಯಮ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕದೆ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ, ಯಮ ನಿಯಮ ಇಲ್ಲದೆ ಆಸನ ಮಾಡುವುದು. ದೇಹ ಬಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಸನದ ಬಗ್ಗೆ ಪತಂಜಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಕೆಲವೇ ಸೂತ್ರಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಇದು — ಆಸನ ಸ್ಥಿರವೂ ಸುಖಕರವೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಯಮ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ಒಂದೊಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಫಲದ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಐದು ಯಮಗಳು

• ಅಹಿಂಸೆ: ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ, ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ನೋವು ಕೊಡದಿರುವುದು. ನಿಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯುವುದೂ ಹಿಂಸೆಯೇ.
• ಸತ್ಯ: ಸತ್ಯ ಹೇಳುವುದು, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಲು ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಯುಧ ಮಾಡದಿರುವುದು. ಅಹಿಂಸೆ ಮೊದಲು, ಸತ್ಯ ನಂತರ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅರ್ಥ ಇದೆ.
• ಅಸ್ತೇಯ: ಕದಿಯದಿರುವುದು. ಹಣ, ವಸ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಮಯ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೆಲಸದ ಶ್ರೇಯ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ತನ್ನದೆಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಕಳ್ಳತನ.
• ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ: ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು. ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ಸಂಯಮ — ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಹೋಗಲು ಬಿಡದಿರುವುದು.
• ಅಪರಿಗ್ರಹ: ಬೇಕಾದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೂಡಿಡದಿರುವುದು. ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಳೆಯ ಕೋಪ, ಹಳೆಯ ನೋವು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಹಿಡಿತವನ್ನೂ.

ಐದು ನಿಯಮಗಳು

• ಶೌಚ: ಶುಚಿತ್ವ. ದೇಹದ್ದು, ಮನೆಯದು, ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನದು. ನಾವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಏನನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೂ ಶೌಚದ ಭಾಗ.
• ಸಂತೋಷ: ತೃಪ್ತಿ. ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ. ಇದು ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲ, ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇಂದಿನದನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು.
• ತಪಸ್: ಶಿಸ್ತಿನ ಬಿಸಿ. ಸುಲಭವಲ್ಲದ ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಏಳುವುದೂ ತಪಸ್ಸೇ.
• ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ: ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಓದುವುದು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆ, ಅಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಗಮನ.
• ಈಶ್ವರ ಪ್ರಣಿಧಾನ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಫಲವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು. ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಮಾಡಿದೆ, ಉಳಿದದ್ದು ನಿನಗೆ.

ಇವು ನಿಯಮಗಳ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ

ಈ ಹತ್ತು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಭಾರ ಅನಿಸಬಹುದು. "ಇದೆಲ್ಲ ಸಾಧುಗಳಿಗೆ, ನಮ್ಮಂಥ ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಆದರೆ ಪತಂಜಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಯಾರೂ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಅಹಿಂಸಕರಲ್ಲ, ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವುದು ನಾವು ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬುದು.

ಯೋಗಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಾಧನವೂ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಭಾವನೆ. ಕೋಪ, ಅಸೂಯೆ, ಹಿಂಸೆಯ ಆಲೋಚನೆ ಬಂದಾಗ ಅದರ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದು. ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹೋಲಿಕೆ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸರಳ, ಆದರೆ ಆಳ.

ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಯಮ ನಿಯಮ ಏಕೆ ಬೇಕು

ಒಂದು ಸರಳ ಅನುಭವ ಯೋಚಿಸಿ. ಹಗಲಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೋ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಅಥವಾ ಯಾರ ಮೇಲೋ ಕಟುವಾಗಿ ಕೂಗಿದ್ದೀರಿ. ರಾತ್ರಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ ಕೂಡಲೇ ಆ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಮರ್ಥನೆ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ನಾಳೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬ ಯೋಜನೆ. ಧ್ಯಾನದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಆ ಒಂದು ಘಟನೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.

ಯಮ ನಿಯಮ ಮೊದಲು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರಣ. ಹಗಲಿನ ಜೀವನ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ ರಾತ್ರಿಯ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳದವನಿಗೆ ಯಾವ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಡುವ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ. ಕದಿಯದವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಕೂಡಿಡದವನಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಂತೆ ಕಡಿಮೆ. ಯಮ ನಿಯಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಗದ್ದಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಧ್ಯಾನ ತಾನಾಗಿಯೇ ಆಳವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಾಂಧೀಜಿ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು. ಅವರು ಆಸನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಈ ಎರಡು ಯಮಗಳ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಯಮ ಸಾಧನೆ ಒಂದು ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ರೇಖಿಯ ಐದು ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಯಮ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ಇಂದು ಮಾತ್ರ:

• ಕೋಪ ಮಾಡಬೇಡ
• ಚಿಂತಿಸಬೇಡ
• ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿರು
• ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡು
• ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಇರಲಿ

ಎರಡು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು, ಬೇರೆ ಕಾಲಗಳು, ಆದರೆ ಒಂದೇ ಒಳಗಿನ ದಾರಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಹತ್ತನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿಯಲು ಹೋಗಬೇಡಿ. ಒಂದು ಯಮ, ಒಂದು ನಿಯಮ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮಗೆ ಅತಿ ಕಷ್ಟ ಅನಿಸುವ ಯಮ, ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಅತಿ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ನಿಯಮ.

• ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಆಸನ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಇಂದು ಅಸ್ತೇಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ."
• ದಿನದಲ್ಲಿ ಆ ಯಮವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಮುರಿದಿರಿ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ತೀರ್ಪು ಬೇಡ, ಗಮನ ಸಾಕು.
• ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ: ಇಂದು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದೆ?

ಏಳು ದಿನದ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಜೋಡಿ. ಹೀಗೆ ಐದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೂ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಬರುತ್ತವೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಿನ್ನೆ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಯೋಗ ಮಾಡಿದಿರಿ. ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಇಂದು ಚಾಪೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯೋಗ ಮಾಡುವ ದಿನ. ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಅಹಿಂಸೆ. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದಾಗ ಅಸ್ತೇಯ. ಸಂಜೆ ಸಿಕ್ಕ ಸರಳ ಊಟದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ.

ದೇಹ ಬಾಗುವುದು ಯೋಗದ ಆರಂಭ ಅಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಬಾಗುವುದು, ಅಂದರೆ ವಿನಯದಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅದೇ ಯೋಗದ ನಿಜವಾದ ಆರಂಭ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏