ಸಂಕ್ರಾಂತಿ: ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ

ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನ ನೆನಪಿದೆಯೇ? ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಡಬ್ಬಿ ಹಿಡಿದು, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ಆಂಟಿಯ ಕೈಗೆ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಕೊಟ್ಟು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು, "ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ." ಅವರೂ ತಮ್ಮ ಡಬ್ಬಿಯಿಂದ ನಮಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮನೆಯ ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಆಗ ಅದು ಆಟ. ಈಗ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಪಾಠ ಇತ್ತು ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿದೆ. ಈ ವರ್ಷ ಆ ಸಾಲನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಸೂರ್ಯನ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುವ ಕಾಲ

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯ ಒಂದು ರಾಶಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು. ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮಕರ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಉತ್ತರಾಯಣ ಪುಣ್ಯಕಾಲ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಳಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹಗಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತನ ಮನೆಗೆ ಹೊಸ ಬೆಳೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿ ಕಿಚ್ಚು ಹಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಹಬ್ಬ. ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ಭೂಮಿಗೆ, ಬೆಳೆಗೆ, ದುಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ.

ಸೂರ್ಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಈ ಹೊತ್ತು ನಮ್ಮ ದಿಕ್ಕನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊತ್ತು. ನಮ್ಮ ಮಾತು ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ? ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೋ, ಕತ್ತಲಿನ ಕಡೆಗೋ?

ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಏಕೆ

ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕೊಡುವ ಆಹಾರ ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸುಂದರ ಸಂಕೇತವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಎಳ್ಳು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಾಳು. ಒಂದೊಂದೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ, ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿ ಹೋಗುವಂಥವು. ಬೆಲ್ಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಎಳ್ಳುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಕಾಳುಗಳು ಒಂದಾಗಿವೆ, ಸಿಹಿಯ ಬಲದಿಂದ. ಕುಟುಂಬ, ಸ್ನೇಹ, ಸಮಾಜ ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ವಭಾವದ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತು. ಕಹಿ ಮಾತು ಬಂದರೆ ಕಾಳುಗಳು ಚದುರುತ್ತವೆ.

ಅದಕ್ಕೇ "ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ." ಬಾಯಿಗೆ ಸಿಹಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಬಾಯಿಂದ ಸಿಹಿಯೇ ಬರಲಿ.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮಾತು

ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಒಂದು ವಚನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತ. "ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು." ಮುಂದುವರಿದು ಅವರು ಮಾತು ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಬೆಳಕಿನಂತೆ, ಸ್ಫಟಿಕದ ಕೋಲಿನಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅಂಥ ಮಾತನ್ನು ದೇವರೇ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮುತ್ತು ಒಂದೇ ದಾರದಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ, ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮಾತು ಹಾಗಿರಬೇಕು. ಯೋಚಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ಸತ್ಯವಾದದ್ದು, ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಬೆಲೆ ಇರುವಂಥದ್ದು. ಒಳ್ಳೆ ಮಾತು ಎಂದರೆ ಸುಳ್ಳು ಹೊಗಳಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು, ಆದರೆ ಗಾಯ ಮಾಡದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.

ನಮ್ಮ ಮಾತು ನಮಗೇ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಇದೆ. ನಾವು ಆಡುವ ಪ್ರತಿ ಮಾತನ್ನು ಮೊದಲು ಕೇಳುವುದು ನಮ್ಮ ಕಿವಿಯೇ. ಇಡೀ ದಿನ ದೂರು, ಟೀಕೆ, ಗೊಣಗಾಟ ಮಾತಾಡುವವರ ಮನಸ್ಸು ಅದೇ ಬಣ್ಣ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತದೆ. "ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ಅದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.

ಅದಕ್ಕೇ ಒಳ್ಳೆ ಮಾತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮಗೂ. ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನಾವೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾತೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. "ನಾನು ದಡ್ಡ", "ನನ್ನಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಕಹಿಯೇ.

ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ. ಮಕ್ಕಳು ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಾವು ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ನೆಂಟರ ಬಗ್ಗೆ, ನೆರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಆಡುವ ಮಾತು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. "ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ" ಎಂಬ ಒಂದು ಮಾತು ಮಗುವಿನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ "ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟದ್ದು ನನಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು" ಎಂಬ ಮಾತೂ.

ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಿಗೆ ಮೂರು ಜರಡಿ

ಮಾತಾಡುವ ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಉಪಾಯ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಹಲವು ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

• ಇದು ಸತ್ಯವೇ? ಕೇಳಿದ್ದು, ಊಹಿಸಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದು.
• ಇದು ದಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೇ? ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಇದೆಯೇ?
• ಇದು ಅಗತ್ಯವೇ? ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಏನಾದರೂ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಮೂರೂ ಜರಡಿ ದಾಟಿದ ಮಾತು ಹೇಳಿ. ಒಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಯಿರಿ. ಎಷ್ಟೋ ಜಗಳಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದು ಮೂರನೇ ಜರಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಿದ್ದ ಮಾತುಗಳಿಂದ.

ಹಬ್ಬದ ದಿನದ ಸಣ್ಣ ಆಚರಣೆ

ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ಬೀರುವಾಗ ಈ ಬಾರಿ ಒಂದು ಹೊಸತು ಸೇರಿಸಿ. ಡಬ್ಬಿ ಕೊಡುವಾಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುವ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿ. "ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ರಂಗೋಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ನೋಡುತ್ತೇನೆ, ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ." "ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನೀವು ಮಾಡಿದ ಆ ಸಹಾಯ ನೆನಪಿದೆ." ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲದ ಜೊತೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತು. ಎರಡೂ ಸಿಹಿ.

ಹಬ್ಬದ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ. ಈ ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾತು ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಲಿ. ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಗಂಟಲಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿ, ಮೃದುವಾಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಹಬ್ಬದ ವಾರದ ಏಳು ದಿನ, ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಿನ ವ್ರತ.

• ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜವಾದ ಒಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತು ಹೇಳಿ.
• ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ದೂರು ಹೇಳಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆದಾಗ, ಮೂರು ಜರಡಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.
• ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮೊದಲು, ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಆಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಕಹಿ ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಬದಲು ಒಂದು ಸಿಹಿ ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ಒಂದು ದಿನದ ತಿನಿಸು. ಒಳ್ಳೆ ಮಾತು ಇಡೀ ವರ್ಷದ ಆಹಾರ. ಈ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸೂರ್ಯನ ಉತ್ತರಾಯಣದ ಪಯಣವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಹಗಲು ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತಾ ಬೆಳಕು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮಾತಿನ ದಿಕ್ಕು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಳಕು ಬರುತ್ತದೆ.

ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ನಿ, ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ. ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏