ಸಂಬಂಧಗಳೇ ಆರೋಗ್ಯ: ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಧ್ಯಯನ

ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗೆ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾದರೆ, ಯಾವ ಸಂಕೋಚವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಜನ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ? ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿ. ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿರಬಹುದು. ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಗುಂಪುಗಳಿರಬಹುದು. ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ನೂರು ಜನ ಶುಭಾಶಯ ಕಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬಹಳ ಜನರ ಉತ್ತರ ಎರಡು, ಮೂರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಯಾರೂ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದನ್ನು ಓದುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಸರವಾದರೆ ಅದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರೀ ಭಾವನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ನೀವು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

ಎಂಬತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಧ್ಯಯನ

1938ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಶುರುವಾಯಿತು. ಆಗ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೂರ ಅರವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯುವಕರನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಉದ್ದೇಶ. ನಂತರ ಇದರ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಗುಂಪನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಬಡ ಬಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನಾನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಗರು. ಒಂದು ಕಡೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಕಷ್ಟದ ಮನೆಗಳ ಮಕ್ಕಳು. ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತುಕತೆ, ಹೆಂಡತಿಯರ ಜೊತೆ ಮಾತು. ಹೀಗೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ. ಆ ಹುಡುಗರು ಅಪ್ಪಂದಿರಾದರು, ಅಜ್ಜಂದಿರಾದರು, ಬಹುತೇಕರು ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಅಧ್ಯಯನ ಈಗ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಯಸ್ಕರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂದು ಹೆಸರು.

ಇದರ ಈಗಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮನೋವೈದ್ಯ ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಲ್ಡಿಂಗರ್. ಎಂಬತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಈ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಏನು ಕಲಿತಿರಿ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರ ಉತ್ತರ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ನಮ್ಮನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಇಡುವುದು ಹಣವಲ್ಲ, ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲ, ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು. ಅದರಲ್ಲೂ ಅವರು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಅಂಶ ನನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಯೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿತು. ಐವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೋ, ಅವರು ಎಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. ಐವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಈ ಸಂಬಂಧದ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಮುಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಿತು.

ಇನ್ನೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನೂ ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ. ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಜಗಳ, ತಣ್ಣನೆಯ ಮೌನ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತೋರಿಸಿತು. ಜನರ ನಡುವೆ ಇದ್ದೂ ಒಂಟಿ ಎನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಮತ್ತು ಒಂಟಿತನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ನಿಜವಾದ ಹೊರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತರ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ತೋರಿಸಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಇದ್ದವರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದಾಗ ದೈಹಿಕ ನೋವಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದೂ ವಾಲ್ಡಿಂಗರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನೋವು ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೋ ಇದ್ದರು.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಯೋಗವಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವೇ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವವರು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸಾಧ್ಯ. ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಅಮೆರಿಕದ ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ, ನಂತರವೇ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದರು. ಆದರೂ ಇದೇ ದಿಕ್ಕಿನ ಫಲಿತಾಂಶ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರವಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೊಸದಲ್ಲ

ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿಯರ ಕಾಲದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕೂಡು ಕುಟುಂಬ. ಒಂದೇ ಸೂರಿನ ಕೆಳಗೆ ಹದಿನೈದು ಇಪ್ಪತ್ತು ಜನ. ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಕುಳಿತು ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಊಟ. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಹರಟೆ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಕಷಾಯ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧ. ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳೂ ಇದ್ದವು, ಜಗಳಗಳೂ ಇದ್ದವು, ಎಲ್ಲವೂ ಆದರ್ಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಂಟಿತನ.

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಸತ್ಸಂಗದ ಮಹತ್ವ ಹೇಳಿತು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಭಜ ಗೋವಿಂದಂನಲ್ಲಿ "ಸತ್ಸಂಗತ್ವೇ ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವಂ" ಎಂದು ಶುರು ಮಾಡಿ, ಸಜ್ಜನರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಒಳ್ಳೆಯವರ ಜೊತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು. ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಭಜನಾ ಮಂಡಳಿಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹರಿಕಥೆ, ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಊರಿನವರೆಲ್ಲ ಸೇರುವುದು, ಇವೆಲ್ಲ ಬರೀ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮನುಷ್ಯರ ಜೊತೆ ಜೋಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. "ಸಹ ನಾವವತು, ಸಹ ನೌ ಭುನಕ್ತು" ಎಂದು ಗುರು ಶಿಷ್ಯರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವ ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲೂ ಅದೇ ಭಾವ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಷಿಸಲಿ.

ರೇಖಿ ಕಲಿತವರಿಗೆ ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತು. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಾಡುವ ಧ್ಯಾನ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕೊಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳಿಸುವ ದೂರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರೇ ಕುಳಿತಾಗ ಸಿಗದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಭಾವ. ಕಲ್ಪತರುವಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ. ಸಾಧನೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಜೊತೆಗಿರುವವರು.

ಈಗ ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ

ಇಂದು ಬಹಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ, ನಾಲ್ಕು ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಪರದೆಗಳ ಮುಂದೆ. ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಊಟದ ಜೊತೆ ಫೋನ್‌ಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಗ ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅದೂ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ. ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ರೀಲ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಕುವ ಒಂದು ನಗುವಿನ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಯಾರೂ ಕೆಟ್ಟವರಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ಯುಸಿ, ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನ ಎಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಪಾಠ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಾವು "ಸಮಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮುಂದೂಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳೇ ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯ.

ವಾಲ್ಡಿಂಗರ್ ಅವರು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತೂ ಇದೆ. ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ತಡವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು, ಕೆಲವರು ದೂರವಾಗಿದ್ದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆಮ್ಮದಿ ಕಂಡರು. ಸಂಬಂಧ ಒಂದು ಸಲ ಕಟ್ಟಿ ಮುಗಿಸುವ ಮನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರು ಹಾಕಬೇಕಾದ ತೋಟ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಈ ವಾರ ನಿಮಗೆ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ. ನೀವು ಬಹಳ ದಿನದಿಂದ ಮಾತಾಡದ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ನೆನಪಾಗುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿ. ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಮಾವ, ಅತ್ತೆ, ಶಾಲೆಯ ಮೇಷ್ಟ್ರು, ಯಾರಾದರೂ. ಅವರಿಗೆ ಸಂದೇಶವಲ್ಲ, ಕರೆ ಮಾಡಿ. ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಇಲ್ಲದೆ, "ನಿಮ್ಮ ನೆನಪಾಯಿತು, ಹೇಗಿದ್ದೀರಿ" ಎಂದು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಮಾತಾಡಿ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ವಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮಾಡಿ. ಟಿವಿಯೂ ಆಫ್. ಮೊದಲ ಐದು ನಿಮಿಷ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಿತ್ರ ಅನಿಸಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳು ಗೊಣಗಬಹುದು. ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ದಿನದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಖುಷಿಯಾದ ಒಂದು ವಿಷಯ ಏನು ಎಂದು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ. ಉಳಿದದ್ದು ತಾನಾಗಿಯೇ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಮಾತು

ಕೆಲವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವೇ ನೋವಿನ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನ, ಹಿಂಸೆ, ಸತತ ಒತ್ತಡ ಇರುವವರಿಗೆ "ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯಿರಿ" ಎಂಬ ಸಲಹೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುವುದೂ ಅದೇ. ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಸಂಬಂಧದ ಹೆಸರಲ್ಲ, ಅದರ ಗುಣ. ನಿಮಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅನಿಸುವ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವಾಗಿಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿಗಳಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ, ಒಂದು ಸತ್ಸಂಗದ ಗುಂಪು, ಒಬ್ಬ ಗುರು. ಅವರೇ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಒಬ್ಬ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುದೂ ಧೈರ್ಯದ ಕೆಲಸವೇ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಾವು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ, ಆಹಾರ ಬದಲಿಸುತ್ತೇವೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಎಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷದ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಎರಡೂ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಕರೆ ಎತ್ತುವವರಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ನಗುವಿಗೆ ನಗುವವರಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಇಂದು ಭಾನುವಾರ. ಈ ಲೇಖನ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಫೋನ್ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ರೀಲ್ಸ್ ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಹೆಸರು ಹುಡುಕಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ. ಆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಅವರಿಗೂ ಔಷಧ, ನಿಮಗೂ ಔಷಧ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏