ಓದಿದ್ದು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನೀವು ಓದಿದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಓದುವಾಗ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ ಹಾಕಿದ್ದಿರಿ. ಯಾರಿಗೋ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓದು ಎಂದು ಹೇಳಿಯೂ ಇದ್ದಿರಿ. ಈಗ ಒಂದು ಕಾಗದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ ಎಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ? ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಎರಡು ಮೂರು ಸಾಲು. ಉಳಿದದ್ದು ಒಂದು ಮಂಜಿನಂತೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ.

ಇದು ನಿಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯ ದೋಷವಲ್ಲ. ನಾವು ಓದುವ ರೀತಿಯ ದೋಷ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಮಗೆ ಹೇಗೆ ಓದಬೇಕು ಎಂದು ಕಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಏನು ಓದಬೇಕು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿದರು. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಉರು ಹೊಡೆದು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದು, ಮರುದಿನ ಮರೆತುಬಿಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೂ ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗೇ ಬಂತು.

ಮರೆವಿನ ವಕ್ರರೇಖೆ

ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಹರ್ಮನ್ ಎಬ್ಬಿಂಗ್‌ಹಾಸ್ ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರು. ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ಕೆಲವು ಗಂಟೆ, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಎಷ್ಟು ನೆನಪಿದೆ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಕಲಿತದ್ದರ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮರೆವು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಆ ಮರೆವಿನ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಹೆನ್ರಿ ರೋಡಿಗರ್ ಮತ್ತು ಜೆಫ್ರಿ ಕಾರ್ಪಿಕ್ ಅವರಂತಹ ಸಂಶೋಧಕರು ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ತೋರಿಸಿದರು. ಒಂದು ಪಾಠವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪುಸ್ತಕ ಮುಚ್ಚಿ ನೆನಪಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೆನಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಓದುವಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆಯೇ ಇದೆ. ಪುಸ್ತಕ ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಹುಡುಕಾಟದ ಶ್ರಮವೇ ನೆನಪನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ರವಣ, ಮನನ, ನಿದಿಧ್ಯಾಸನ

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿತ್ತು. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು ಮೈತ್ರೇಯಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತಿನಿಂದ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಕಲಿಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂತು. ಶ್ರವಣ, ಅಂದರೆ ಕೇಳುವುದು ಅಥವಾ ಓದುವುದು. ಮನನ, ಅಂದರೆ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ನಿದಿಧ್ಯಾಸನ, ಅಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಮುಳುಗಿ ಅದನ್ನು ಬದುಕಿನ ಭಾಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ನಾವು ಇಂದು ಓದುವುದು ಬಹುತೇಕ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ನಿಂತುಬಿಡುತ್ತದೆ.

ವೇದಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಬರವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನೆನಪಿನ ವಿದ್ಯೆ ಒಂದು ಕಲೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪದ ಪದವಾಗಿ, ಜೋಡಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ರಮಗಳಿದ್ದವು. ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳಿಂದ ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದು.

ಓದಿದ್ದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ

• ಓದುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರೆಯಿರಿ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ನನಗೆ ಏನು ಬೇಕು? ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವ ಮನಸ್ಸು ಉತ್ತರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಓದುತ್ತದೆ.
• ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಇರಲಿ. ಪುಟದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದ, ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬರೆಯಿರಿ.
• ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕ ಮುಚ್ಚಿ. ನೆನಪಿನಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಮೂರು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ. ನಂತರ ಪುಸ್ತಕ ತೆರೆದು ಏನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಯಿತು ಎಂದು ನೋಡಿ.
• ಮರುದಿನ ಓದು ಶುರು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ಆ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ.
• ಓದಿದ್ದನ್ನು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹೇಳಿ. ಮನೆಯವರಿಗೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಮಗೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರತಿ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ. ಬಳಸಿದ ಜ್ಞಾನ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ. ಒಬ್ಬರು ಹಣದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಹತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯ ಓದಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರೆದರು, ನನ್ನ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಕೊರತೆಗೆ ಕಾರಣ ಏನು? ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಂತರ ಮೂರು ಸಾಲು. ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಖರ್ಚು ಬರೆದಿಡುವ ಸಲಹೆ ಇತ್ತು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಅದೇ ವಾರ ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು ಮರೆತಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಖರ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕ ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಓದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬದಲಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಮರೆಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ.

ಓದುವ ಜಾಗವೂ ಮುಖ್ಯ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಓದಿನ ದಾರ ತುಂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಓದುವ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಫೋನ್ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರಲಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ಜಾಗ, ಒಂದೇ ಹೊತ್ತು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆ ಜಾಗ ಓದಿನ ಜಾಗ ಎಂದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಡಿಮೆ ಓದಿ, ಆಳವಾಗಿ ಓದಿ

ಇಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಐವತ್ತು ಪುಸ್ತಕ, ನೂರು ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಹತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಅರ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಓದುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಓದುವಾಗ ಪುಸ್ತಕ ಬದಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ನೀವು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತೀರಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕಾಣದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಜೀವನವಿಡೀ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುವವರು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹೊಸದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.

ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ಮರೆಯಬೇಡಿ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಮೆದುಳು ರಾತ್ರಿಯ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿದ್ರೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಓದಿ, ಓದಿದ್ದರ ಒಂದು ಸಾಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಮಲಗುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ನೋಡುತ್ತಾ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಮೇಲು.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಏಳು ದಿನ, ದಿನಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಓದಿ. ಓದು ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಪುಸ್ತಕ ಮುಚ್ಚಿ, ನೆನಪಿನಿಂದ ಮೂರು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ. ಮರುದಿನ ಓದುವ ಮೊದಲು ಆ ಮೂರು ಸಾಲನ್ನು ನೋಡದೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಏಳನೇ ದಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಆ ವಾರ ಓದಿದ್ದನ್ನು ಐದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ. ಅವರು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಿಮಗೆ ಯಾವುದು ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಯಾವುದು ಇನ್ನೂ ಮಂಜಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ರೈತ ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ಕಳೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಓದು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾತ್ರ. ಬರೆಯುವುದು, ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೇಳುವುದು, ಬಳಸುವುದು ಅದರ ಆರೈಕೆ. ಈ ಆರೈಕೆ ಇದ್ದರೆ ಓದಿದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಜೀವನವಿಡೀ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೂರು ಪುಸ್ತಕವೂ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏