ನವರಾತ್ರಿ: ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿ
"ನನಗೆ ಈಗ ವಯಸ್ಸಾಯಿತು, ಹೊಸದು ತಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ." ಈ ಮಾತನ್ನು ನೀವು ಎಷ್ಟು ಸಲ ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ? ಬಹುಶಃ ನೀವೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಪ್ ಕಲಿಯಲು, ಹೊಸ ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡಲು, ಸಂಗೀತ ಶುರುಮಾಡಲು, ಅಥವಾ ಐವತ್ತರ ನಂತರ ಹೊಸ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಲು ಬಂದಾಗ ಈ ಮಾತು ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿ ಶುರುವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರವಾಯಿತು, ಇಂದು ಷಷ್ಠಿ. ಈ ವಾರದಲ್ಲೇ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು, ಪೆನ್ನುಗಳನ್ನು, ವೀಣೆ ತಬಲಾಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳು ಆ ದಿನ ಓದಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖುಷಿಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸರಸ್ವತಿ ಮಕ್ಕಳ ದೇವತೆ ಮಾತ್ರವೇ? ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಜೊತೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆಯೇ?
ಬಿಳಿ ಸೀರೆ, ಹಂಸ, ವೀಣೆ
ಸರಸ್ವತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೋಡಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಕಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಪಾಠ ಇದೆ.
ಅವಳು ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಬಿಳಿ ಎಂದರೆ ಶುದ್ಧತೆ, ಮತ್ತು ಖಾಲಿ ಕಾಗದ. ಕಲಿಯಲು ಮೊದಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು "ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಖಾಲಿ ಮನಸ್ಸು. ತುಂಬಿದ ಲೋಟಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹನಿ ನೀರು ಹಾಕಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅವಳ ವಾಹನ ಹಂಸ. ನಮ್ಮ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಸಕ್ಕೆ ಹಾಲು ಮತ್ತು ನೀರು ಬೆರೆಸಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ಹಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿವೇಕದ ಸಂಕೇತ. ಇಂದು ನಮ್ಮ ಫೋನ್ಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾವಿರ ಮಾಹಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಹಾಲು, ಯಾವುದು ನೀರು ಎಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ವಿದ್ಯೆ.
ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ವೀಣೆ. ವೀಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ದಿನವೂ ಅಭ್ಯಾಸ. ಮತ್ತು ತಂತಿಗಳು ತುಂಬಾ ಬಿಗಿಯಾದರೆ ಕಡಿಯುತ್ತವೆ, ತುಂಬಾ ಸಡಿಲವಾದರೆ ನಾದವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲಿಕೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಒತ್ತಡವೂ ಬೇಡ, ಉದಾಸೀನವೂ ಬೇಡ. ಸರಿಯಾದ ಹದದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸ.
ಮೆದುಳು ಎಂದೂ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ
ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ದೊಡ್ಡವರ ಮೆದುಳು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಈಗ ಆ ನಂಬಿಕೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಮೆದುಳು ಜೀವನವಿಡೀ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನರ ನಮ್ಯತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲಕರಾಗಲು ನಗರದ ಸಾವಿರಾರು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ನ ನರವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಲೀನರ್ ಮ್ಯಾಗ್ವೈರ್ ಅವರು ಈ ಚಾಲಕರ ಮೆದುಳನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ, ದಾರಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಎಂಬ ಭಾಗದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಓಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಅಂದರೆ ದೊಡ್ಡವರ ಮೆದುಳೂ ಬಳಕೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
"ವಯಸ್ಸಾಯಿತು, ತಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆದುಳಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಮಕ್ಕಳು ಬೇಗ ಕಲಿಯುವುದು ಹೌದು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಭಯ ಇಲ್ಲ, ಅದೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಮುಜುಗರದ ಭಯ ಹೆಚ್ಚು. "ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಜನ ಏನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಭಯ ಮೆದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿ.
ವಿದ್ಯಾರಂಭ, ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ
ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಮಗುವಿನ ಬೆರಳು ಹಿಡಿದು ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ ಬರೆಸುವುದು. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು. "ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ವರದೇ ಕಾಮರೂಪಿಣಿ, ವಿದ್ಯಾರಂಭಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತು ಮೇ ಸದಾ." ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿದ್ಧಿ ಸಿಗಲಿ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ ಎಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ವರ್ಷ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನಿಮಗಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿ. ನೀವು ಮೂವತ್ತರವರಾಗಿರಲಿ, ಎಪ್ಪತ್ತರವರಾಗಿರಲಿ. ಒಂದು ಹೊಸ ವಿದ್ಯೆಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ.
ದೊಡ್ಡವರು ಕಲಿಯುವ ದಾರಿ
ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೆ ಕಲಿಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸರಳ ಸೂತ್ರಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಸಣ್ಣ ಸಮಯ, ದಿನವೂ. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ದಿನಕ್ಕೆ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೊಡಬೇಕು
- ನಿನ್ನೆ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಇಂದು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಪುಸ್ತಕ ನೋಡದೆ. ನೆನಪಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ನೆನಪನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ
- ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಿ. ಮಗುವಿಗೆ, ಗೆಳೆಯರಿಗೆ, ಮನೆಯವರಿಗೆ. ಹೇಳಿಕೊಡುವಾಗ ನಮಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ
- ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ. ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲಿಯುವಾಗ ತಪ್ಪಾಗದಿದ್ದರೆ ಕಲಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ
- ಏಕೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿರಲಿ. ಮೊಮ್ಮಗನ ಜೊತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಲು, ಮನೆಯ ಲೆಕ್ಕ ನಾನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ದೇವರ ನಾಮ ಹಾಡಲು. ಕಾರಣ ಇದ್ದರೆ ಅಭ್ಯಾಸ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ
ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಕೈಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲೋ ಹಣೆಯ ಮೇಲೋ ಇಟ್ಟು ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ. ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾದಾಗ ಗಮನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕಲಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಆತಂಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮೃದುವಾಗಿ ರೇಖಿ ಕೊಡಬಹುದು.
ಪುಸ್ತಕ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿನವರೆಗೆ
ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಾಶಿ ಇಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟನ್ನು ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾವು ತೆರೆದು ಓದಿದ್ದೇವೆ? ಈ ಸಲ ಪೂಜೆಗೆ ಇಡುವಾಗ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಿಸಿ. ಬಹಳ ದಿನದಿಂದ ಓದಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕ. ಪೂಜೆಯ ಮರುದಿನದಿಂದ ಅದನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪುಟ ಓದಲು ಶುರುಮಾಡಿ. ಪೂಜಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದಾಗ ಪೂಜೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು
ವಿಜಯದಶಮಿಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಏಳು ದಿನ, ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಷಯವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ಕಲಿಯಿರಿ. ಒಂದು ಹೊಸ ಶ್ಲೋಕ, ಒಂದು ಹೊಸ ಭಾಷೆಯ ಹತ್ತು ಪದ, ಒಂದು ಹಾಡು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನ ಒಂದು ಹೊಸ ಕೌಶಲ, ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಕೆಲವು ಪುಟ. ಏನು ಎನ್ನುವುದು ನಿಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಶುರುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನಿನ್ನೆಯದನ್ನು ಒಂದು ನಿಮಿಷ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಏಳನೇ ದಿನ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಮನೆಯ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡಿ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಜೀವಂತ. ನಿಂತರೆ ಕೊಳವಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಾಚಿ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಅದು ತಾಜಾ, ಚುರುಕು, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕೆ ನಿಂತ ದಿನ ವಯಸ್ಸು ನಿಜವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಏನೇ ಹೇಳಲಿ.
ಈ ನವರಾತ್ರಿ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಬ್ಬಿಸಲಿ.
ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏
