ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ: ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ

ಶುಕ್ರವಾರ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಮಕ್ಕಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಉಳಿದ ಹೂವು, ಕೆಲವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಆ ದಿನ ತಾವೇ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಕಥೆ. ನಾವು ದೊಡ್ಡವರು ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸರ್ವೇಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಫೋಟೋ ಹಂಚಿಕೊಂಡೆವು, ನಮಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿದ ಒಬ್ಬ ಮೇಷ್ಟ್ರನ್ನೋ ಟೀಚರನ್ನೋ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡೆವು.

ಆದರೆ ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಬ್ಬರ ಹೆಸರು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಮೊದಲ ಪದ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟವರು. ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಿಸಿದವರು. ಊಟದ ತಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ಕೈ ಮುಗಿಯುವುದನ್ನು, ದೊಡ್ಡವರು ಬಂದಾಗ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದಾಗ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದವರು. ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪ. ಮತ್ತು ಇಂದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನ ಅದೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ.

ಮೂರು ದೇವರು, ಒಂದು ಕ್ರಮ

ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗುರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿವೆ. ಮಾತೃದೇವೋ ಭವ. ಪಿತೃದೇವೋ ಭವ. ಆಚಾರ್ಯದೇವೋ ಭವ. ತಾಯಿಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಕಾಣು, ತಂದೆಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಕಾಣು, ಗುರುವನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಕಾಣು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಗುರು ಮೂರನೆಯವನು. ಮೊದಲು ತಾಯಿ, ನಂತರ ತಂದೆ. ಶಾಲೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಮನೆಯ ಪಾಠಶಾಲೆ ಐದಾರು ವರ್ಷ ನಡೆದಿರುತ್ತದೆ.

ಆ ಐದಾರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಗು ಕಲಿಯುವುದು ಅಕ್ಷರವಲ್ಲ, ಬದುಕು. ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಸೋತಾಗ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಅನಿಸಬೇಕು, ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ತಾನು ಏನು ನಂಬಬೇಕು. ಈ ಪಾಠಗಳು ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೀವನವಿಡೀ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಮಕ್ಕಳು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುತ್ತಾರೆ

ಅರವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಂಡೂರ ಅವರು ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರು. ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡವರು ಒಂದು ಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು, ಒದೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು. ನಂತರ ಅದೇ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಹಲವು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಗೊಂಬೆಗೆ ಹೊಡೆದವು, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಆಡಿದವು. ಆ ರೀತಿ ವರ್ತನೆ ನೋಡದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕಾಣಿಸಿತು. ಯಾರೂ ಅವರಿಗೆ "ಹೀಗೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ನೋಡಿ ಕಲಿತರು.

ಈ ಪ್ರಯೋಗ ಕಟು ಸತ್ಯವೊಂದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಾವು ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಠ. "ಫೋನ್ ಕಡಿಮೆ ನೋಡು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ನಾವೇ ಊಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡಿದರೆ ಮಗು ಕಲಿಯುವುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯನ್ನು, ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನಲ್ಲ. "ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬಾರದು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಫೋನ್ ಬಂದಾಗ "ಅಪ್ಪ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳು" ಎಂದರೆ ಪಾಠ ಏನಾಯಿತು?

ಮನೆಯ ಪಾಠಶಾಲೆಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ

ಶಾಲೆಗೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಮನೆಗೂ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಾವು ಯಾವತ್ತೂ ಬರೆದಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಯಾವ ಪಾಠಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

• ಜಗಳವಾದಾಗ: ಮನೆಯ ದೊಡ್ಡವರು ಕಿರುಚುತ್ತಾರೆಯೇ, ಮೌನವಾಗಿ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ಮುನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ, ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ
• ತಪ್ಪಾದಾಗ: ದೊಡ್ಡವರು "ನನ್ನಿಂದ ತಪ್ಪಾಯಿತು" ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮಗು ಎಂದಾದರೂ ಕೇಳಿದೆಯೇ
• ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಆತಂಕ ಇರುತ್ತದೆಯೇ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ
• ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ: ನೆರೆಹೊರೆಯವರ, ಸಂಬಂಧಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮಾತು ನಡೆಯುತ್ತದೆ
• ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ: ಅಮ್ಮ ತನ್ನ ದೇಹದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಪ್ಪ ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಗುವಿನ ಎದುರು ಏನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ

ಈ ಪಟ್ಟಿ ಓದುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಸಿವಿಸಿ ಆದರೆ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ. ಅಪರಾಧ ಭಾವನೆ ಬೇಡ. ನಾವೂ ನಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಯಿಂದ ಕಲಿತದ್ದನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಗಮನಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಒಳ್ಳೆಯ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುವುದು ಹೇಗೆ

ಪರಿಪೂರ್ಣ ತಂದೆತಾಯಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದೂ ಅದಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಾದರಿ.

ಮೊದಲನೆಯದು, ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಲು ಕಲಿಸಿ, ನೀವೇ ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ. ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ರೇಗಿದರೆ, ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕುಳಿತು "ನಾನು ಆಗ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದೆ, ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ, ಕ್ಷಮಿಸು" ಎಂದು ಹೇಳಿ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಗೌರವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ, ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡತನ ಎಂದು ಮಗು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯದು, ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ. ಮಗು ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ನೋಡಲಿ. ನೀವು ಹೊಸದೇನಾದರೂ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅಡುಗೆಯ ಹೊಸ ರುಚಿ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನ ಆಗಿರಲಿ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಗುವಿನ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಿ. ಕಲಿಕೆ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ, ಜೀವನದ ಸಂತೋಷ ಎಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿ.

ಮೂರನೆಯದು, ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ಕೊಡಿ. "ನನಗೆ ಇವತ್ತು ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಸರ ಆಯಿತು, ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತು ಉಸಿರಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ. ಭಾವನೆ ಬರುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಪಾಠ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಬೇರೆ ಹೇಗೂ ಕಲಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಮಗು ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ತಲೆಯ ಹತ್ತಿರ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಕುಳಿತು ಮೃದುವಾಗಿ ರೇಖಿ ಕೊಡಿ, ಅಥವಾ ದೂರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಕಳಿಸಿ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ.

ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ

ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನದ ಈ ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಯನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿ, "ನೀವು ಕಲಿಸಿದ ಈ ಒಂದು ವಿಷಯ ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ. ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳು ನೋವಿನದ್ದೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವನ್ನು ಅವರು ಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ಈಗ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಫೋಟೋದ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಪಾಠವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಿ, ಮಾತಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ, ನಡತೆಯಿಂದ. ಊಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ದೂರ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಮಗುವಿನ ಮುಂದೆ ಓದುವುದು. ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತಿಲ್ಲದ ಒಂದು ದಿನ. ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ: ಇಂದು ನನ್ನ ಮಗು ನನ್ನಿಂದ ಏನು ಕಲಿತಿರಬಹುದು?

ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರು ಇದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಯಾವುದೇ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ. ಸೋದರಳಿಯ, ಕೆಲಸದ ಹೊಸ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ನೆರೆಮನೆಯ ಮಗು. ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಪಾಠ ಮಾಡಿ ಮುಂದಿನ ತರಗತಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆ ರಜೆ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪಾಠಶಾಲೆ ಜೀವನವಿಡೀ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಮಾತು, ಪ್ರತಿ ಮೌನ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಪಾಠ. ಇದು ಭಾರ ಅನಿಸಬಹುದು. ನನಗೆ ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಬದಲಾದರೆ ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ನಮನ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏