ಮಳೆಯ ಶಬ್ದದ ಧ್ಯಾನ: ಕಿವಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಗೆ

ಮೊದಲ ಮಳೆ ಬಿದ್ದ ಸಂಜೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಹನಿಗಳು. ತಕ್ಷಣ ಹರಡುವ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ. ಮಕ್ಕಳು ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡವರು ಒಣಗಲು ಹಾಕಿದ ಬಟ್ಟೆ ತರಲು ಓಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಒಳಗೆ ಬಂದು ಕಿಟಕಿಯ ಹತ್ತಿರ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಹಂಚಿನ ಮೇಲೆ, ತಗಡಿನ ಮೇಲೆ, ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ಶಬ್ದ. ಯಾರೂ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೌನ ಬರುತ್ತದೆ.

ಆ ಮೌನವನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಅದು ಧ್ಯಾನದ ಬಾಗಿಲು. ಯಾವ ತರಬೇತಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಯಾವ ಆಸನವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಮಳೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣ ಈ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕರೆತರುತ್ತದೆ.

ಈ ವರ್ಷ ಮುಂಗಾರು ಬೇಗನೆ ಬಂದಿದೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಮಳೆಯೇ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ. ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಬರೀ ಕೊಡೆ, ಕೆಸರು, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್‌ನ ಕಾಲವಾಗಿ ನೋಡದೆ ಸಾಧನೆಯ ಕಾಲವಾಗಿ ನೋಡೋಣ.

ಶಬ್ದ ಏಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಧ್ಯಾನದ ವಸ್ತು

ಧ್ಯಾನ ಶುರು ಮಾಡುವ ಬಹಳ ಜನ ಹೇಳುವ ದೂರು ಒಂದೇ. "ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ ಕೂಡಲೇ ಮನಸ್ಸು ಓಡುತ್ತದೆ." ಉಸಿರಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಇಡಲು ಹೇಳಿದರೆ ಉಸಿರು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅದು ಕೈ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದರೆ ಬಾಯಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಶಬ್ದ ಹಾಗಲ್ಲ. ಶಬ್ದ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು. ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಕ್ಷಣದ್ದೇ. ನಿನ್ನೆಯ ಮಳೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀವು ಈಗ ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾಳೆಯದನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿಯೇ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ನಾದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಓಂಕಾರವನ್ನು ಮೂಲ ನಾದ ಎಂದಿತು. ನಾದಯೋಗ ಎಂಬ ಒಂದು ಪೂರ್ತಿ ಸಾಧನಾ ಮಾರ್ಗವೇ ಇದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಧಕ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥೂಲ ಶಬ್ದದಿಂದ ಶುರುಮಾಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಾದದ ಕಡೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಳೆ ಆ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಮೆದುಳು

ಅಮೆರಿಕದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ರೇಚಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಕಪ್ಲಾನ್ ಅವರು ಗಮನದ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕೊಟ್ಟರು. ಅದರ ಸಾರ ಇಷ್ಟು. ನಾವು ದಿನವಿಡೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಫೋನ್, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಗಮನ ಇಡುತ್ತೇವೆ. ಆ ಗಮನ ದಣಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ — ಹರಿಯುವ ನೀರು, ಎಲೆಗಳ ಸದ್ದು, ಮೋಡ — ಗಮನ ಬಲವಂತವಿಲ್ಲದೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಣಿದ ಗಮನಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ನಂತರ ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.

ಮಳೆಯ ಶಬ್ದ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಉದಾಹರಣೆ. ಅದು ಏಕತಾನವಾಗಿದ್ದೂ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಗಮನ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ, ದಣಿಸದಷ್ಟು ಮೃದುತ್ವ.

ಮೊದಲ ಮಳೆಯ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದು ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಬ್ಬರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪೆಟ್ರಿಕೋರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಒಣಗಿದ ನೆಲ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಎಣ್ಣೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಮಳೆಯ ಹನಿಯ ಜೊತೆ ಗಾಳಿಗೆ ಏರುವುದರಿಂದ ಆ ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಣ್ಣಿನ ಅತ್ತರ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಿವಿಯ ಜೊತೆ ಮೂಗೂ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಲಿ.

ಮಳೆಯ ಶಬ್ದದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ

ಮಳೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿಯ ಹತ್ತಿರ, ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಣ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ಸಾಕು.

1. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರು ಬಿಡಿ. ದೇಹ ಸಡಿಲವಾಗಲಿ.
2. ಮೊದಲು ಒಟ್ಟು ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸದ್ದಿನ ಹೊದಿಕೆಯಂತೆ. ಹೆಸರಿಡಬೇಡಿ, ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿ.
3. ನಂತರ ಹತ್ತಿರದ ಶಬ್ದ ಹುಡುಕಿ. ಕಿಟಕಿಯ ಗಾಜಿನ ಮೇಲಿನ ಹನಿ, ಹಂಚಿನಿಂದ ಬೀಳುವ ಧಾರೆ.
4. ನಂತರ ದೂರದ ಶಬ್ದ. ಮರಗಳ ಮೇಲೆ, ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೂ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗುಡುಗು.
5. ಈಗ ಎರಡು ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವಿನ ಸಣ್ಣ ಮೌನವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. ಹನಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಖಾಲಿ ಜಾಗ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೋಗಬೇಡಿ, ಅದು ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ಸಾಕು.
6. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವವನ ಕಡೆ ಗಮನ ತಿರುಗಿಸಿ. ಶಬ್ದ ಹೊರಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಅರಿವು ಒಳಗಿದೆ. ಆ ಶಾಂತ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷ ಇರಿ.

ಮನಸ್ಸು ಓಡಿದಾಗ ಚಿಂತೆ ಬೇಡ. ಮಳೆ ನಿಮಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ಹನಿಗೆ ಮರಳಿ.

ಮಳೆ ಇಲ್ಲದ ದಿನ

ಎಲ್ಲರ ಊರಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಮಳೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಂದರೂ ವಾಹನಗಳ ಹಾರ್ನ್ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಇದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸೀಲಿಂಗ್ ಫ್ಯಾನ್, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ದೂರದ ವಾಹನಗಳ ಸದ್ದು. ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ ಒಂದೇ — ಶಬ್ದವನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯದು ಕೆಟ್ಟದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸದೆ ಕೇವಲ ಕೇಳುವುದು. ಹಾರ್ನ್ ಶಬ್ದವೂ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನದ ವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪ ಬಂದರೆ ಆ ಕೋಪವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಈ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೋ ಹೃದಯದ ಮೇಲೋ ಇಟ್ಟು, ಮಳೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿ ಹನಿಯ ಜೊತೆ ದೇಹದ ಒತ್ತಡ ತೊಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ.

ಕೆಲವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಲು ಇರುವಾಗ ತೆರೆದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾರಸಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಿಟಕಿಯ ಹತ್ತಿರವೇ ಸಾಕು. ಒದ್ದೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಹತ್ತಿರ ಇರಬೇಡಿ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶೀತ ಬೇಗ ಹಿಡಿಯುವವರು ಕುತ್ತಿಗೆ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಶಾಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧ್ಯಾನ ದೇಹವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಕೇಳುವ ಧ್ಯಾನ. ಮಳೆ ಇದ್ದರೆ ಮಳೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ: ಇಂದು ನಾನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಗಮನಿಸಿದ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಯಾವುದು?

ವಾರದ ಕೊನೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಿವಿ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿಮಗೇ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ದಿನವಿಡೀ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಇದ್ದ, ಆದರೆ ನಾವು ಎಂದೂ ಕೇಳದ ಒಂದು ಜಗತ್ತು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಮಳೆ ಯಾರಿಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಗುಡಿಸಲಿನ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಈ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅರ್ಹತೆಯೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಸಾಕು.

ಈ ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಮಳೆ ಶುರುವಾದಾಗ ಫೋನ್ ಕೆಳಗಿಡಿ, ಕಿಟಕಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ. ಮಳೆ ನಿಮಗೆ ಏನೋ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಕೇಳಿ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏