ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ: ಶಿವ ಧ್ಯಾನ, ಒಳಗಿನ ಮೌನದ ರಾತ್ರಿ

ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ನಿಮಗೆ ಏನು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ? ಊರಿನ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಸಾಲು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಹಾಲಿನ ಸಣ್ಣ ಲೋಟ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಭಜನೆ. ನಿದ್ರೆ ತಡೆಯಲು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆಗಳು. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಕಣ್ಣು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ "ಇವತ್ತು ಮಲಗಬಾರದು" ಎಂಬ ಹಠ.

ಈ ಬುಧವಾರ ಮತ್ತೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾ ಕುಂಭವೂ ಇದೇ ದಿನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ವಾರ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಜಾಗರಣೆ ಬರೀ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಿಡುವುದೇ, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಳವಾದ ಏನಾದರೂ ಇದೆಯೇ?

ಶಿವ ಎಂದರೆ ಯಾರು

ಶಿವ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ಮಂಗಳ, ಶುಭ. ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತ ಆದಿಯೋಗಿ. ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ನಟರಾಜ. ವಿಷ ಕುಡಿದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದ ನೀಲಕಂಠ. ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮ ಬಳಿದು ಓಡಾಡುವ ವೈರಾಗಿ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಳೆ ಇದೆ. ಶಿವ ಸ್ಥಿರತೆ. ಹೊರಗೆ ಏನೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿ, ಒಳಗೆ ಅಲುಗಾಡದ ಸಾಕ್ಷಿ. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದಲ್ಲಿ ಹಾಲಾಹಲ ಬಂದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಓಡಿದರು. ಶಿವ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕುಡಿದು ಕಂಠದಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ. ಒಳಗೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ, ಹೊರಗೂ ಉಗುಳಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ವಿಷದ ಮಾತುಗಳು, ನೋವುಗಳು, ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ನಾವೂ ಹೀಗೆ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಕಲಿತರೆ? ಅವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದಂತೆ, ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲದಂತೆ.

ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಒಂದು ವಚನ ನಮಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಿತ. ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯವ ಮಾಡುವರು, ನಾನೇನ ಮಾಡುವೆ ಬಡವನಯ್ಯಾ. ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ, ಶಿರ ಹೊನ್ನ ಕಳಸವಯ್ಯಾ.

ಎಂಥ ಸುಂದರ ಮಾತು. ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಲು ಹಣ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಒಳಗಿನ ದೇವಾಲಯ ಆಗಲೇ ಕಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಲು ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಒಳಗೆ ತಿರುಗಿದರೆ ಸಾಕು. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ನಿಜವಾದ ಜಾಗರಣೆ ಎಂದರೆ ಈ ಒಳಗಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವುದು.

ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸುಂದರ ಸಾಧನೆ. ಆದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆ ಶಾಂತಿ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ಒಳಗಿನ ದೇವಾಲಯದ ದಾರಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಯ ಶಕ್ತಿ

ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ "ನಮಃ ಶಿವಾಯ" ಎಂಬ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಓಂಕಾರ ಸೇರಿದಾಗ ಅದು ಷಡಕ್ಷರಿ. ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದ ಮಂತ್ರ. ಯಾವ ವಿಶೇಷ ದೀಕ್ಷೆಯೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಜಾತಿ ಮತ ವಯಸ್ಸಿನ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಶರಣರು ಇದನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಜಪಿಸಿದರು.

ಮಂತ್ರ ಜಪದ ಒಂದು ಸರಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಇದೆ. ಮಂತ್ರವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಉಸಿರು ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಸಿರು ನಿಧಾನವಾದಾಗ ಮನಸ್ಸೂ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಂಬ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಕರು ಕಂಬದ ಸುತ್ತ ಓಡಾಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.

ಹನ್ನೊಂದು ನಿಮಿಷದ ಶಿವ ಧ್ಯಾನ

ಈ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಬಹುದು.

ಒಂದು ಶಾಂತವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ, ಯಾವುದು ಸುಖವೋ ಅದು. ಮುಂದೆ ಒಂದು ದೀಪ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಮೂರು ನಿಧಾನ, ಆಳವಾದ ಉಸಿರು. ಪ್ರತಿ ಹೊರ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಭುಜ, ದವಡೆ, ಹಣೆ ಸಡಿಲವಾಗಲಿ.

ಮೊದಲ ಮೂರು ನಿಮಿಷ "ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ" ಎಂದು ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಪಿಸಿ. ಧ್ವನಿಯ ಕಂಪನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ.

ಮುಂದಿನ ಮೂರು ನಿಮಿಷ ಅದೇ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಿಸುಮಾತಿನಲ್ಲಿ. ತುಟಿ ಚಲಿಸಲಿ, ಧ್ವನಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿ.

ಮುಂದಿನ ಮೂರು ನಿಮಿಷ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ತುಟಿಯೂ ಚಲಿಸದೆ. ಹೃದಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶಾಂತ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮಂತ್ರ ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿದೆ ಎಂಬಂತೆ.

ಕೊನೆಯ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಮಂತ್ರವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಮಂತ್ರ ನಿಂತ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಆ ಮೌನವೇ ಧ್ಯಾನದ ಹೃದಯ. ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬಂದರೆ ಬರಲಿ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಹಾದುಹೋಗುವಂತೆ ನೋಡಿ, ಹಿಡಿಯಬೇಡಿ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಗೈಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಿರಿ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಮಂತ್ರದ ಮೌನದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ರಾತ್ರಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ದೂರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕಳಿಸಲು ಇದೊಂದು ಸುಂದರ ಸಮಯ.

ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರ

ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಸಾಧನೆ, ಆದರೆ ಅದು ದೇಹವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವುದಲ್ಲ. ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಆಸಿಡಿಟಿ ಇರುವವರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರು, ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ಲಘು ಆಹಾರದ ಉಪವಾಸ ಸಾಕು. ಔಷಧ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳದೆ ಔಷಧ ಬಿಡಬೇಡಿ. ನೀರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕುಡಿಯಿರಿ.

ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲೂ ಹದ ಇರಲಿ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಟಿವಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವುದು ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಜಪ, ಧ್ಯಾನ, ಭಜನೆಯಲ್ಲಿರಿ. ದೇಹ ಸೋತರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಲಗಿ. ಮರುದಿನ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಓಡಿಸಬೇಡಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಇಂದಿನಿಂದ ಏಳು ದಿನ.

• ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮೇಲಿನ ಹನ್ನೊಂದು ನಿಮಿಷದ ಶಿವ ಧ್ಯಾನ.
• ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ರಾತ್ರಿ ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡಿ. ರಾತ್ರಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು.
• ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ಹಾಲಾಹಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮಾತು, ಒಂದು ನೋವು. ಧ್ಯಾನದ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ.
• ಏಳನೇ ದಿನ ಒಂದು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ. ಈ ವಾರ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾಯಿತು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಶಿವರಾತ್ರಿ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಕತ್ತಲೆಯ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಬಹುತೇಕ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಆ ಕತ್ತಲೆಯ ರಾತ್ರಿಯನ್ನೇ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಒಳಗಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಹುಡುಕು ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಸಂದೇಶ.

ಈ ಬುಧವಾರದ ರಾತ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆಯ ಜೊತೆ ನಿಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ದೇಗುಲದ ಬಾಗಿಲನ್ನೂ ತೆರೆಯಿರಿ. ಕಾಲೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ.

ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏