ಮಹಾ ಕುಂಭ: ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಶಕ್ತಿ

ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ತೆರೆದರೆ, ಫೋನ್ ನೋಡಿದರೆ ಒಂದೇ ದೃಶ್ಯ. ಪ್ರಯಾಗರಾಜದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ. ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟು ದೂರ ಜನ. ಚಳಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಏಳುವ ಹಿರಿಯರು, ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತ ತಾಯಂದಿರು, ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಮಗುವನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡ ತಂದೆ, ಭಸ್ಮ ಬಳಿದ ಸಾಧುಗಳು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬದುಕು. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭಾವ.

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಆಗಿಲ್ಲ, ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ವಯಸ್ಸು, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೆಲಸ, ಖರ್ಚು, ಮಕ್ಕಳ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊರಗು ಇರಬಹುದು. "ಇಂಥ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ?" ಈ ವಾರ ಆ ಕೊರಗಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಕುಂಭದ ಹೃದಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಧನೆ. ಅದನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬದುಕಬಹುದು.

ಕುಂಭದ ಕಥೆ

ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಕಥೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಸೇರಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಕಡೆದರು. ಕೊನೆಗೆ ಅಮೃತದ ಕಲಶ ಹೊರಬಂತು. ಅದನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ ಕೆಲವು ಹನಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆ ಬಿದ್ದವು ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಗ, ಹರಿದ್ವಾರ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮತ್ತು ನಾಸಿಕ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆ ಸರದಿಯಂತೆ ಕುಂಭ ಮೇಳ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಮೇಳಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ.

ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಇದೆ. ಅಮೃತ ಒಬ್ಬರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಗುಂಪುಗಳು ಒಂದೇ ಹಗ್ಗ ಹಿಡಿದು, ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಕಡೆದಾಗ ಬಂತು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷವೂ ಬಂತು. ಆದರೂ ಕಡೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಮೃತ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ ಎಂಬುದು ಕುಂಭದ ಮೊದಲ ಪಾಠ.

ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಏಕೆ ಬೇರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ

ನೀವು ಒಬ್ಬರೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭಜನೆ ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ, ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೂರು ಜನರ ಜೊತೆ ಹಾಡುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಹಾಡು ಒಂದೇ. ಆದರೆ ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಮೈ ಜುಮ್ಮೆನ್ನುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣು ತುಂಬುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಬೇಗ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವವೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ ನಮ್ಮ ಉಸಿರು, ಧ್ವನಿ, ಚಲನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೇರೆಯವರ ಲಯದ ಜೊತೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬರೇ ಇದ್ದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹತ್ತು ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸುತ್ತಲಿನವರ ಏಕಾಗ್ರತೆ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೀಪದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದಂತೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ಬದ್ಧತೆ. ಒಬ್ಬರೇ ಇದ್ದಾಗ "ಇವತ್ತು ಬೇಡ" ಎನ್ನುವುದು ಸುಲಭ. ಗುಂಪು ನಿಮಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದಾಗ ಎದ್ದು ಬರುತ್ತೀರಿ. ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಂಘದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಋಗ್ವೇದದ ಕೊನೆಯ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇದೆ. ಸಂಗಚ್ಛಧ್ವಂ ಸಂವದಧ್ವಂ ಸಂ ವೋ ಮನಾಂಸಿ ಜಾನತಾಮ್. ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಯಿರಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತಾಡಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಒಂದಾಗಲಿ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯೇ ನಮ್ಮ ಋಷಿಗಳು ಸಾಮೂಹಿಕ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಕುಂಭ ಮೇಳ ಆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಜೀವಂತ ರೂಪ.

ಕುಂಭ ಎಂದರೆ ಕಲಶ

ಕುಂಭ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಕಲಶ. ನಮ್ಮ ಪೂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೀರು ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಗಂಗೇ ಚ ಯಮುನೇ ಚೈವ ಗೋದಾವರಿ ಸರಸ್ವತಿ… ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕ ನಿಮಗೆ ಪರಿಚಿತ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗಮ ಒಂದು ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಕಡೆ ಅದು ಬರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ದೇಹವೂ ಒಂದು ಕುಂಭ. ಯೋಗ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಾ, ಪಿಂಗಳಾ ಮತ್ತು ಸುಷುಮ್ನಾ ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಗಂಗೆ, ಯಮುನೆ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಸಂಕೇತ ಇದೆ. ಅವು ಸೇರುವ ಜಾಗ ಒಳಗಿನ ತ್ರಿವೇಣಿ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿ ಒಳಗೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ನಾವು ಆ ಒಳಗಿನ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಂಭದ ಭಾವ

ಬೆಳಗಿನ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿ. ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಕೆಟ್ ನೀರಿನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕೈಮುಗಿದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಜಲ ಇದ್ದರೆ ಕೆಲವು ಹನಿ ಸೇರಿಸಿ. ನೀರು ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳುವಾಗ "ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಭಾರಗಳು ಕರಗಲಿ" ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ.

ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂರಿಸಿ. ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ, ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ. ಒಂದು ದೀಪ, ಒಂದು ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಭಜನೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಮೌನ. ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ "ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ" ಜಪಿಸಿದರೆ ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಮನೆಯ ಸಂಗಮ.

ದೂರದಲ್ಲಿರುವವರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ. ಮಕ್ಕಳು ಬೇರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ, ತಂದೆತಾಯಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅದೇ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ. ದೇಹ ದೂರ, ಮನಸ್ಸು ಒಂದೇ ಕಡೆ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಿಗೆ, ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೂರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕಳಿಸಿ. ಎಲ್ಲರೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ, ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಮರಳಲಿ ಎಂಬ ಹಾರೈಕೆಯ ಜೊತೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗದಿದ್ದರೂ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು.

ಕುಂಭಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ. ಚಳಿಯ ನೀರಿನ ಸ್ನಾನ ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಶ್ರದ್ಧೆ ಎಂದರೆ ದೇಹವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಲ್ಲ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನದ "ಮನೆಯ ಕುಂಭ".

• ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ಸಮಯ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಹೊತ್ತು.
• ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಲ್ಲ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಫೋನ್ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ.
• ಐದು ನಿಮಿಷ ಒಂದು ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಭಜನೆ, ಐದು ನಿಮಿಷ ಮೌನ.
• ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಿ.

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಇದ್ದರೆ ಚಿಂತೆ ಬೇಡ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕುಳಿತು, ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನೀವು ಅವರ ಜೊತೆ ಇದ್ದೀರಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಕುಂಭ ಮೇಳ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕಲಿಸುವ ಪಾಠ ಮುಗಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತಾಗ ಸಾಧನೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತವೆ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಮನೆಯವರ ಜೊತೆ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕೂರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯ.

ಅಮೃತ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆದವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏