ಕ್ಷಮೆ: ಬೇರೆಯವರಿಗಲ್ಲ, ನಿಮಗೇ ಕೊಡುವ ಉಡುಗೊರೆ

ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಡದೆ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದ್ದಾರೆಯೇ? ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಎದುರು ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದ ಸಂಬಂಧಿ, ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡಿದ ಅಣ್ಣ, ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಅಥವಾ ಕಷ್ಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೈ ಬಿಟ್ಟ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅವರು ಈಗ ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಬಹುಶಃ ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮರೆತೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಇನ್ನೂ ನಿನ್ನೆ ನಡೆದಂತೆ ಇದೆ. ಅವರ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು, ಎದೆ ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ದವಡೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ದಿನದ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಗಮನಿಸಿ. ನೋವು ಕೊಟ್ಟವರು ಒಮ್ಮೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಆದರೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮಗೆ ನಾವೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಕ್ಷಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದಾಗ ಬಹಳ ಜನ "ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಕ್ಷಮಿಸಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಅದು ಸಿಗಬೇಕಾದದ್ದಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಾತು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಲೇಖನ ಒಂದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಮೆ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರಿಗೆ?

ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ

ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಫ್ರೆಡ್ ಲಸ್ಕಿನ್ ಹಲವು ವರ್ಷ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ಕ್ಷಮಾ ಯೋಜನೆ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನೋವು ತಿಂದವರಿಗೆ, ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಕ್ಷಮೆಯ ತರಬೇತಿ ಕೊಟ್ಟು ನೋಡಿದರು. ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನೋವು, ಕಡಿಮೆ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾಭಾವ ತೋರಿದರು. ಅವರ ಕೆಲಸದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಜನರೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಆಳವಾದ ನೋವಿನಲ್ಲಿದ್ದವರಲ್ಲೂ ನೋವು ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ಭಾವನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದುದು ಕಂಡುಬಂತು.

ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಾನು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಜನರು ತಾವೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಲಸ್ಕಿನ್ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ತಿಳುವಳಿಕೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನೋವು ಕೊಟ್ಟ ಘಟನೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಮುಗಿದುಹೋಗಿದೆ. ಇಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೂರಿನ ಕಥೆ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಆ ಕಥೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಡಿದಾಗ ದೇಹ ಅದು ಈಗಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಏರುತ್ತದೆ, ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಒತ್ತಡದ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೀಗಾದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ತೆರುವುದು ನಮ್ಮ ದೇಹ, ನಮ್ಮ ನಿದ್ರೆ, ನಮ್ಮ ಮನೆಯವರು. ನೋವು ಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲ.

ಕ್ಷಮೆ ಎಂದರೆ ಏನಲ್ಲ

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ಷಮೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದು ಸರಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುವುದಲ್ಲ. ಅವರ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಅಪಾಯವಿರುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ "ಕ್ಷಮಿಸಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗು" ಎಂದು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ಕ್ಷಮಿಸಿದ ಮೇಲೂ ದೂರವಿರಬಹುದು, ಗಡಿ ಹಾಕಬಹುದು, ಕಾನೂನಿನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕ್ಷಮೆ ಒಂದು ಒಳಗಿನ ನಿರ್ಧಾರ — ಈ ನೋವಿನ ಹಗ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದು ಬೇರೆಯೇ ನಿರ್ಧಾರ.

ಕ್ಷಮಯಾ ಧರಿತ್ರೀ

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. ಕ್ಷಮಯಾ ಧರಿತ್ರೀ — ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ. ನಾವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತೇವೆ, ತುಳಿಯುತ್ತೇವೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಏನೇನೋ ಚೆಲ್ಲುತ್ತೇವೆ. ಆದರೂ ಅದು ಮರುವರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೈವೀ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವಾಗ ತೇಜಸ್ಸು, ಧೈರ್ಯ, ಶುಚಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನೂ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. "ಕ್ಷಮಾ ವೀರಸ್ಯ ಭೂಷಣಂ" ಎಂಬ ಮಾತು ಕೂಡ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಇದೆ. ಕ್ಷಮೆ ವೀರನ ಆಭರಣ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಸೋತವನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ, ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸಿನವನ ಆಯ್ಕೆ. ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು.

ಹಾಗಾದರೆ ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಹೇಗೆ

ಕ್ಷಮೆ ಒಂದು ದಿನದ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಮೊದಲು ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮಗೆ ನೋವಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಜ, ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣದು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನಂಬಿಕೆಯ ಒಬ್ಬರ ಹತ್ತಿರವೋ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೋ ಏನಾಯಿತು, ನಿಮಗೆ ಹೇಗನಿಸಿತು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ಒಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ನೋವು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಗಮನಿಸಿ, ಆ ಕಥೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತದೆ. ಓಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೋರಾಡಬೇಡಿ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಉಸಿರು ಒಳಗೆ, ಆರು ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಗೆ, ಹೀಗೆ ಕೆಲವು ಸುತ್ತು ಮಾಡಿ, ಗಮನವನ್ನು ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿ. ದೇಹ ಶಾಂತವಾದಾಗ ಕಥೆಯ ಹಿಡಿತ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿ. "ಅವನು ನನ್ನ ಜೀವನ ಹಾಳು ಮಾಡಿದ" ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಬರೀ ಬಲಿಪಶು. "ನನಗೆ ಹೀಗೆ ನೋವಾಯಿತು, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕಲಿತೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ" ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ನಾಯಕ. ಘಟನೆ ಒಂದೇ, ಕಥೆ ಬೇರೆ. ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ನಾವು ಹೇಳುವ ಕಥೆಯನ್ನೇ ನಂಬುತ್ತದೆ. ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ನಿಮಗೇ ರೇಖಿ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಏನನ್ನೂ ಕಳಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೋವಿನಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಬೇಡಿ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನೋವು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಡ್ಡೆ ತೋರಿದ ನೆರೆಯವರು, ಒಂದು ಕಟು ಮಾತು ಆಡಿದ ಸಂಬಂಧಿ. ಈ ವಾರ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ, ಆದರೆ ಕಳಿಸಬೇಡಿ. ಏನಾಯಿತು, ನಿಮಗೆ ಹೇಗನಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ "ಈ ನೋವನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಓಡಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆಯಿರಿ. ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಹರಿದು ಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಬಹುದು. ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ Facebook ಪುಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ಒಂದೇ ಪದ ಬರೆಯಿರಿ — "ಬಿಟ್ಟೆ". ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಮಾತು

ನೀವು ಈಗಲೂ ಹಿಂಸೆ, ಬೆದರಿಕೆ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೆ, ಈ ಲೇಖನದ ಮೊದಲ ಪಾಠ ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲ, ಸುರಕ್ಷತೆ. ನಂಬಿಕೆಯ ಕುಟುಂಬದವರ, ವೈದ್ಯರ, ಆಪ್ತಸಲಹೆಗಾರರ ಅಥವಾ ಸಹಾಯವಾಣಿಯ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ. ಬಾಲ್ಯದ ಆಘಾತದಂತಹ ಆಳವಾದ ಗಾಯಗಳಿದ್ದರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆಪ್ತಸಲಹೆಗಾರರ ಜೊತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ. ಕ್ಷಮೆಗೆ ಯಾರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಾರದು, ನೀವೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಅದು ತನ್ನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಕೋಪವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡಲು ಬಿಸಿ ಕೆಂಡವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಂತೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಮಾತಿದೆ. ಸುಡುವುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯೇ. ಕ್ಷಮೆ ಎಂದರೆ ಆ ಕೆಂಡವನ್ನು ಕೆಳಗಿಡುವುದು, ಅಷ್ಟೇ. ಅವರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಕೈ ವಾಸಿಯಾಗಲು, ನಿಮ್ಮ ನಿದ್ರೆ ಮರಳಲು, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಸಿಗಲು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಡದೆ ಇರುವವರನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸಿ. ಆ ಮನೆ ನಿಮ್ಮದು.

ಈ ವಾರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪತ್ರ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಿಡುಗಡೆ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏