ಕೃತಜ್ಞತೆ: ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಸಾಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ

ರಾತ್ರಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಇಡೀ ದಿನವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓಡಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಮನಿಸಿ, ಅದು ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ? ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಆಡಿದ ಒಂದು ಚುಚ್ಚು ಮಾತು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಸಣ್ಣ ಜಗಳ, ಮುಗಿಯದೆ ಉಳಿದ ಕೆಲಸ, ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಖರ್ಚಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಅದೇ ದಿನ ಮಗು ಓಡಿ ಬಂದು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅಮ್ಮ ಬಿಸಿ ರೊಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಬಡಿಸಿದ್ದರು, ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರು ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಹೇಗಿದ್ದೀಯ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದರು. ಇವೂ ನಡೆದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ಆ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಅವು ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಇದು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ದೋಷವಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳು ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಡುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಮೆದುಳು ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಬೇಗ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಒಳ್ಳೆಯದು ಅದರ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯ ಒಲವು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಒಲವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬುದೇ ಈ ಲೇಖನದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಕೃತಜ್ಞತೆ ಬರೆದವರಿಗೆ ಏನಾಯಿತು

ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಎಮನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗಾರ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮೈಕೆಲ್ ಮೆಕ್‌ಕಲೋ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರನ್ನು ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ಒಂದು ಗುಂಪು ತಾವು ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬರೆಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡಿದ ಕಿರಿಕಿರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿತು. ಮೂರನೇ ಗುಂಪು ಸುಮ್ಮನೆ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿತು. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಬರೆದವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾಭಾವ ತೋರಿದರು, ದೇಹದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದವರೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಬರೆದಾಗ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಯಿತು, ನಿದ್ರೆ ಸುಧಾರಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ಮಾಯದ ಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲ. ನಂತರ ಬಂದ ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣದು ಎಂದೇ ತೋರಿಸಿವೆ. ಖಿನ್ನತೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬದಲಿ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾವ ಖರ್ಚೂ ಇಲ್ಲದೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಸಾಧನ ಇದು. ಸಣ್ಣ ತಿರುವು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಆದರೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿಯೇ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಸಾಧಕರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ರಾತ್ರಿ ಮೂರು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ಅವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಜಾಗ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟದ್ದು, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮಳೆ ನಿಂತ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ — ಇವು ಮೊದಲೂ ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ಈಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಬರೆಯುವುದು ರಾತ್ರಿ ಐದು ನಿಮಿಷ. ಆದರೆ ಅದರ ತರಬೇತಿ ಇಡೀ ದಿನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಪಾಠವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ

ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ, ದಿನದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಹೆಣೆದರು. ಊಟಕ್ಕೆ ಕೂರುವ ಮೊದಲು ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಕೈ ಮುಗಿಯುವುದು, ಅನ್ನವನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ರೂಪ ಎಂದು ನೋಡುವುದು, ಬಡಿಸಿದವರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು. ಹೊಸ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಹಿರಿಯರ ಕಾಲಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಕಾಲು ಕೆಳಗಿಡುವ ಮೊದಲು ಭೂಮಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆಯುಧ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ನಮಗೆ ಅನ್ನ ಕೊಡುವ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೂ ಪೂಜೆ. ಹಸು, ಮರ, ನದಿ, ಬೆಟ್ಟ — ಬದುಕಿಗೆ ಕೊಡುವ ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರ. ಇವೆಲ್ಲ ಬರೀ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ದಿನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ "ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಬಹಳ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸುವ ಕ್ರಮ.

ಅದಕ್ಕೇ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಘ್ನ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಬೈಗುಳ. "ಉಂಡ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯಬಾರದು" ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ರೇಖಿಯ ಐದು ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಇಂದು ಮಾತ್ರ, ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರು". ಜಪಾನಿನ ಒಬ್ಬ ಗುರು, ಅಮೆರಿಕದ ಇಬ್ಬರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ — ಎಲ್ಲರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮೂರು ಸಾಲು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು

ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮೊದಲು, ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೈಯಾರೆ ಮೂರು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ. "ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದ, ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದ" ಎಂಬಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮಾತುಗಳು ಮೂರನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗುತ್ತವೆ, ಮನಸ್ಸು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬದಲು ಇಂದೇ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯ ಬರೆಯಿರಿ, ಮತ್ತು ಅದು ನಿಮಗೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಅರ್ಧ ಸಾಲು ಸೇರಿಸಿ. "ಇಂದು ಮಗ ತಾನೇ ತಟ್ಟೆ ತೊಳೆದಿಟ್ಟ, ನಾನು ದಣಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು" ಎಂಬ ಸಾಲು "ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದ" ಎಂಬ ಸಾಲಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಮೂರರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದಾದರೂ ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಗಿರಲಿ. ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷ ಆ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಅದರ ಭಾವನೆ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿ. ರೇಖಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದವರು ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ಪದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾವನೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದಿನ ಮೂರು ವಿಷಯ ಸಿಗುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಆಗ ಒಂದು ಸಾಕು. ಕಷ್ಟದ ದಿನ ಹುಡುಕಿ ಸಿಕ್ಕ ಒಂದು ಸಾಲು, ಸುಲಭದ ದಿನದ ಹತ್ತು ಸಾಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯದು.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ರಾತ್ರಿ, ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಮೂರು ಸಾಲು. ಜೊತೆಗೆ ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ, ನೀವು ಬರೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿ — ನೀವು ಅಂದು ಮಾಡಿದ್ದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು. ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಹೇಳಬಹುದು, ಎದುರಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಬರೆದ ಕೃತಜ್ಞತೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿದ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಬರೆದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ Facebook ಪುಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ಒಂದೇ ಪದ ಬರೆಯಿರಿ — "ಬರೆದೆ". ಏನು ಬರೆದಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿಮ್ಮ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದ ನಡುವಿನ ಮಾತು.

ಒಂದು ಮಾತು

ಆಪ್ತರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವವರು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಖಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿರುವವರು, ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತದ ನಡುವೆ ಇರುವವರು — ನಿಮಗೆ ಯಾರಾದರೂ "ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾರದಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಕೃತಜ್ಞತೆ ಎಂದರೆ ನೋವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಲ್ಲ, "ನಾನು ದುಃಖಪಡಬಾರದು" ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ನೋವು ಇರಲಿ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೀಪಕ್ಕೂ ಜಾಗ ಇರಲಿ, ಅಷ್ಟೇ. ಎರಡು ವಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿಯೇ ಇದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅಥವಾ ಆಪ್ತಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಕಾಣಿ. ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದು ದುರ್ಬಲತೆಯಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ಬದಲಿಸಲು ಹಲವು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದು ರಾತ್ರಿಯೇ ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಮೂರು ಸಾಲು, ಐದು ನಿಮಿಷ, ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪೆನ್ನು. ಬೇರೇನೂ ಬೇಡ. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಓದಿದಾಗ, ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಬದುಕು ಎಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಮಗೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಾಲು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏