ಕೇಳುವ ಕಲೆ: ಸಂಬಂಧದ ಮೊದಲ ಔಷಧ

ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, "ಅಮ್ಮ, ಇವತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯ ಆಯ್ತು." ಅಮ್ಮ ಒಲೆಯ ಮುಂದೆ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೌಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೋನ್. "ಹೂಂ, ಹೇಳು." ಮಗಳು ಎರಡು ವಾಕ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅಮ್ಮ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ, "ಸರಿ ಸರಿ, ಮೊದಲು ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೋ, ಹೋಂವರ್ಕ್ ಮುಗಿಸು." ಮಗಳು ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆ ವಿಷಯ ಮತ್ತೆ ಎಂದೂ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಮ್ಮ ಕೆಟ್ಟವರಲ್ಲ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಕೆಲಸ ಅವರ ತಲೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾಠ ಉಳಿಯಿತು. "ನಾನು ಹೇಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ." ಇಂತಹ ನೂರು ಸಣ್ಣ ಕ್ಷಣಗಳು ಸೇರಿ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅಮ್ಮ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನನ್ನ ಮಗಳು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಏನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆ?"

ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ, ಅಪ್ಪ ಮಗ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು — ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಕಥೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಂಗಳು ನಾವು ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡೋಣ. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಮಾತಲ್ಲ, ಕೇಳುವುದು.

ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕೇಳುವುದು

ಕಿವಿಗೆ ಶಬ್ದ ಬೀಳುವುದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಅದು ತಾನಾಗಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೇಳುವುದು ಬೇರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗಮನ ಇರುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಇರುತ್ತದೆ, ಎದುರಿನವರ ಮಾತಿನ ಹಿಂದಿನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇರುತ್ತದೆ.

ನಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಲ್ಲ. ಎದುರಿನವರು ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ನಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಲಹೆ, ತಿದ್ದುಪಡಿ, ನಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಅನುಭವ. ಅವರ ಮಾತು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ಮಾತು ಶುರು. ಅವರಿಗೆ ಉಳಿಯುವ ಭಾವನೆ ಒಂದೇ. ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ

ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಮೊದಲನೆಯದು ಶ್ರವಣ. ಕೀರ್ತನೆ, ಸ್ಮರಣೆ, ಪೂಜೆ ಎಲ್ಲವೂ ಆಮೇಲೆ. ವೇದಾಂತದ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಶ್ರವಣ, ನಂತರ ಮನನ, ನಂತರ ನಿದಿಧ್ಯಾಸನ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳದೆ ಯಾವ ಜ್ಞಾನವೂ ಒಳಗೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಜೊತೆಯ ಸಂಬಂಧವೇ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಜೊತೆಯ ಸಂಬಂಧ ಬೇರೆ ಹೇಗೆ ಶುರುವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು, "ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು." ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಹ ಮಾತು ಬರುವುದು ಮೊದಲು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದವನಿಂದಲೇ. ಎದುರಿನವರ ಮನಸ್ಸು ಅರ್ಥವಾಗದೆ ಆಡಿದ ಮಾತು ಎಷ್ಟೇ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದರೂ ಗುರಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಕಂಡದ್ದು

ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್ ಅವರು ಆಪ್ತಸಲಹೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಸಲಹೆ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ, ಎದುರಿನವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತೀರ್ಪು ಕೊಡದೆ, ಪೂರ್ಣ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೇ ಮರಳಿ ಹೇಳುವುದು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತಾನೇ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅನುಭವ. ಇದನ್ನು ಸಕ್ರಿಯ ಆಲಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ವೈದ್ಯರ, ಶಿಕ್ಷಕರ, ಆಪ್ತಸಲಹೆಗಾರರ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಲಿಂಗ್ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ನಾನು ಇದನ್ನೇ ಕಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ನೋವಿನ ಕಥೆ ಹೇಳುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲ, ಯಾರಾದರೂ ಮಧ್ಯೆ ತಡೆಯದೆ ಕೇಳುವುದು. ಹಲವು ಬಾರಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧ ಭಾರ ಅಲ್ಲೇ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳುವುದು ಹೇಗೆ

• ಮಾತಾಡುವವರ ಕಡೆ ದೇಹ ತಿರುಗಿಸಿ. ಫೋನ್ ಬೋರಲು ಹಾಕಿ ಅಥವಾ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿಡಿ.
• ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡಿ, ಆದರೆ ದಿಟ್ಟಿಸಬೇಡಿ. ಮೃದುವಾದ ನೋಟ ಸಾಕು.
• ಮಧ್ಯೆ ತಡೆಯಬೇಡಿ. ಅವರು ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಎರಡು ಕ್ಷಣ ಸುಮ್ಮನಿರಿ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾತು ಆ ಮೌನದ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ.
• ಸಲಹೆ ಕೊಡುವ ಮೊದಲು ಕೇಳಿ, "ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಸಲಹೆ ಬೇಕೋ, ಅಥವಾ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕೋ?"
• ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮರಳಿ ಹೇಳಿ. "ಅಂದರೆ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ನಿನಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರ ಆಯ್ತು, ಅಲ್ವಾ?"
• ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕಥೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಡಿ. "ನನಗೂ ಹೀಗೇ ಆಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ವೇದಿಕೆ ನಿಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಂಶ ಬಹಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಗಳ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಮಾತಾಡುವವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಬೇಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೊತೆ ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಲು ಹೋದಾಗ ಅವರಿಗೆ "ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ" ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಳಗಿನ ಗದ್ದಲ

ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಲು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿ ಹೊರಗಿನ ಶಬ್ದವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ತಲೆಯೊಳಗಿನ ಮಾತು. ತೀರ್ಪು, ಆತುರ, "ನನಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು" ಎಂಬ ಭಾವನೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೇಳುಗರಾಗುತ್ತಾರೆ. ದಿನವೂ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ತಮ್ಮ ಉಸಿರನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮಾತಿನ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಇಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪಾಯ. ಮುಖ್ಯ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಮೊದಲು ಮೂರು ಬಾರಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ, "ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಉತ್ತರಿಸಲು ಅಲ್ಲ."

ಹಿರಿಯರ ಮಾತು

ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೋಯುವವರು ಹಿರಿಯರು. ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿ ಒಂದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಐದನೇ ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಾವು "ಗೊತ್ತು, ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ" ಎಂದು ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ತಾವು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ, ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿತ್ತು ಎಂಬ ಭರವಸೆಗಾಗಿ. ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ, ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ. "ಆಮೇಲೆ ಏನಾಯ್ತು?" ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬೆಳಕನ್ನು ನೋಡಿ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸೇವೆ ಬೇರೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮನೆಯ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆರಿಸಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಪೂರ್ಣ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿ. ಫೋನ್ ದೂರ, ಟಿವಿ ಆಫ್. ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ, "ಇವತ್ತು ನಿನಗೆ ಹೇಗಿತ್ತು?" ಆಮೇಲೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿ. ಸಲಹೆ ಇಲ್ಲ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಇಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಕಥೆ ಇಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಹೇಳಿ.

ವಾರದ ಕೊನೆಗೆ ಗಮನಿಸಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ?

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಮಗೆ ಎರಡು ಕಿವಿ, ಒಂದು ಬಾಯಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿದೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಮಾತಿದೆ. ಕೇಳುವುದು ಒಂದು ಉಡುಗೊರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹಣ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಗಮನ ಸಾಕು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವೆರಡೇ ಅತಿ ದುಬಾರಿ.

ಈ ವಾರ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಆ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊಡಿ. ಸಂಬಂಧದ ಗಾಯಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮಾತಿನಿಂದಲ್ಲ, ಕೇಳುವುದರಿಂದ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏