ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಸಮತೋಲನ

ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ. ಇವತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ದಿನ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೋನ್. ಆಫೀಸಿನ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೆಸೇಜ್. "ಸೋಮವಾರದ ಮೀಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಸ್ಲೈಡ್ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತಾ?" ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತೀರಿ. ನಂತರ ಒಂದು ಇಮೇಲ್ ನೋಡುತ್ತೀರಿ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ನಾಳೆಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ. ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವಾಗ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಇವತ್ತು ಕೆಲಸವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

ಇಂದಿನ ಬಹಳ ಜನರ ಸ್ಥಿತಿ ಇದು. ನಾವು ಪೂರ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಪೂರ್ತಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ. ದಣಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲಸವೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ವೀಣೆಯ ತಂತಿ

ಒಂದು ಹಳೆಯ ಬೌದ್ಧ ಕಥೆ ಇದೆ. ಬುದ್ಧನ ಒಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯ ಅತಿ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಎಷ್ಟು ನಡಿಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದನೆಂದರೆ ಅವನ ಅಂಗಾಲುಗಳು ಒಡೆದು ರಕ್ತ ಬಂತು, ಆದರೂ ಫಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಬೇಸರದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡ. ಬುದ್ಧ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆಯಲ್ಲ? ತಂತಿ ತುಂಬಾ ಬಿಗಿಯಾದರೆ ವೀಣೆ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ತುಂಬಾ ಸಡಿಲವಾದರೆ? ಆಗಲೂ ಇಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರ ಬರುವುದು ಹದವಾದ ಬಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಸಾಧನೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಯುಕ್ತಾಹಾರವಿಹಾರಸ್ಯ ಯುಕ್ತಚೇಷ್ಟಸ್ಯ ಕರ್ಮಸು, ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಾವಬೋಧಸ್ಯ ಯೋಗೋ ಭವತಿ ದುಃಖಹಾ." ಊಟ, ವಿಹಾರ, ಕೆಲಸ, ನಿದ್ರೆ, ಎಚ್ಚರ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಹಿತಮಿತ ಇರುವವನಿಗೆ ಯೋಗ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವವನಿಗೂ, ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವನಿಗೂ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಲಗುವವನಿಗೂ, ಮಲಗದೇ ಇರುವವನಿಗೂ ಯೋಗ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ಅತಿಗಳ ನಡುವಿನ ದಾರಿ.

ಉತ್ತಮರು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಜರ್ಮನಿಯ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಒಂದು ವಿಷಯವೂ ಅದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರು ಗಮನವಿಟ್ಟು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಣ್ಣ ನಿದ್ರೆಯೂ ಸೇರಿ. ಅವರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಎರಡೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು.

ಇದರ ಪಾಠ ಸರಳ. ಗಂಟೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಗಮನ ಮುಖ್ಯ. ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಗಮನ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಟಿವಿ ಅಲ್ಲ

ಬಹಳ ಜನ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಸೋಫಾದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಫೋನ್ ನೋಡುವುದು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇಹ ಮಲಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಓಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಗಂಟೆ ರೀಲ್ಸ್ ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ನೀವು ತಾಜಾ ಆದಿರೇ, ಇನ್ನಷ್ಟು ದಣಿದಿರೇ? ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ.

ನಿಜವಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಿವೆ.

• ದೇಹದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಸಣ್ಣ ನಿದ್ರೆ, ನಿಧಾನವಾದ ಸ್ಟ್ರೆಚಿಂಗ್.
• ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಉಸಿರು ಗಮನಿಸುವುದು.
• ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಪರದೆ ಇಲ್ಲದ, ಶಬ್ದ ಇಲ್ಲದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ.
• ಭಾವನೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ನಟಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದ ಜನರ ಜೊತೆ ಸಮಯ.
• ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆಕಾಶ ನೋಡುವುದು, ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವುದು.

ನೀವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಣಿದಿದ್ದೀರೋ ಆ ರೀತಿಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕು. ಇಡೀ ದಿನ ಜನರ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಿ ದಣಿದವರಿಗೆ ಮೌನ ಬೇಕು. ಇಡೀ ದಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತವರಿಗೆ ದೇಹ ಚಲಿಸಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಕೆಲಸ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮರದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಸಂಜೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸ, ರಾತ್ರಿ ಬೇಗ ಮಲಗುವುದು. ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ಏಕಾದಶಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇವೆಲ್ಲ ವರ್ಷವಿಡೀ ಹರಡಿದ್ದ ನಿಲುಗಡೆಗಳು. ಕೆಲಸ ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲಯ ಇತ್ತು. ಇಂದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಕಡಿಮೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆ ಲಯ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ. ಫೋನ್ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಆಫೀಸ್ ಕೂಡ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಗಡಿ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಗೌರವ

ಮೊದಲು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಕೊನೆ ಇಡಿ. ಮನೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ. ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮುಚ್ಚಿ ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡಿ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಿ, ಮುಖ ತೊಳೆಯುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಬದಲಿಸುವುದು, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವುದು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯಿತು.

ಕೆಲಸದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಕೆಲಸ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಒಂದೇ ಕೆಲಸ, ನಂತರ ಐದರಿಂದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಎದ್ದು ನಡೆಯುವುದು, ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು. ಆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲದೆ.

ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ, ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧ ದಿನ, ಕೆಲಸದ ಮೆಸೇಜ್ ನೋಡದ ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಮೊದಲಿಗೆ ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಏನೋ ತಪ್ಪಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಬಹಳ ಸಲ ಏನೂ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ. ಕೈಗಳನ್ನು ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಿ. ದಿನದ ಭಾರ ಇಳಿಯಲಿ ಎಂದು ಉದ್ದೇಶ ಇಡಿ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ಮೂರು ನಿಯಮ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ, ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಬಾರಿ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲದ ಐದು ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮ. ಮತ್ತು ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರ್ಧ ದಿನ ಕೆಲಸದ ಮೆಸೇಜ್ ಇಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವಾಗ ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತರವರೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ದಣಿವಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಕೊಡಿ. ಏಳು ದಿನದ ನಂತರ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ.

ಒಂದು ಮಾತು

ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ದಣಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಬರೀ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಿಷಯ ಆಗಿರದಿರಬಹುದು. ರಕ್ತಹೀನತೆ, ಥೈರಾಯ್ಡ್, ಖಿನ್ನತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲೂ ಇಂಥ ದಣಿವು ಇರಬಹುದು. ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಂಡು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಹೊಲದಲ್ಲಿ ರೈತ ಒಂದು ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಸೋಮಾರಿತನವಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಗೆ ತಯಾರಿ. ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸೂ ಅಷ್ಟೇ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಕೆಲಸದ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ನೋಡಬೇಡಿ. ಅದು ಕೆಲಸದ ಭಾಗ. ತಂತಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಜೀವನ ಸುಸ್ವರವಾಗಿ ನುಡಿಯುತ್ತದೆ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏