ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ: ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸವೇ ನಿಮ್ಮ ಸಾಧನೆ

ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆ. ಆಫೀಸಿನ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು. ಇನ್ನೂ ಐದು ದಿನ. ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೋ. ಕೆಲಸ ಒಂದು ಕಡೆ, ಜೀವನ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ. ಸಾಧನೆ, ಧ್ಯಾನ, ದೇವರು ಎಲ್ಲವೂ ಭಾನುವಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರಕ್ಕೆ.

ಬಹಳ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಂದು ಗೆರೆ ಇದೆ. ಕೆಲಸ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ. ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ವಾರದ ನಲವತ್ತೈದು ಗಂಟೆ ಹೇಗೋ ಕಳೆದುಬಿಟ್ಟರೆ, ಉಳಿದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಬದುಕು.

ಎಂಟುನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಈ ಗೆರೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ ಒಂದು ಚಳವಳಿ ನಡೆಯಿತು.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಲ್ಯಾಣ

ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸುತ್ತ ಸೇರಿದ ಶರಣರಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಇದ್ದರು, ಚಮ್ಮಾರರೂ ಇದ್ದರು, ಅಗಸರೂ, ಕುಂಬಾರರೂ, ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಣೆಯುವವರೂ, ಅಕ್ಕಿ ಆಯುವವರೂ ಇದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಹಗಲು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಸಂಜೆ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಆತ್ಮದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮಂತ್ರ ಒಂದೇ. ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ.

ಅಂದರೆ ಶಿವನ ಲೋಕ ಎಲ್ಲೋ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ನೀವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ, ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಹೊಲ ಉಳುವ ರೈತನ ನೇಗಿಲು, ನೇಕಾರನ ಮಗ್ಗ, ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ತಾಯಿಯ ಒಲೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪೂಜೆಯ ಸ್ಥಳಗಳೇ.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಒಂದು ವಚನ ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯವ ಮಾಡುವರು, ನಾನೇನ ಮಾಡಲಿ ಬಡವನಯ್ಯಾ. ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ, ಶಿರ ಹೊನ್ನ ಕಳಸವಯ್ಯಾ. ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಲು ಹಣ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ದೇಹವೇ ದೇವಾಲಯ. ಆ ದೇಹ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕೆಲಸವೇ ಪೂಜೆ.

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೂ ಇದೇ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗಃ ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಮ್. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿನ ಕುಶಲತೆಯೇ ಯೋಗ. ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವುದು ಮಾತ್ರ ಯೋಗವಲ್ಲ. ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದೂ ಯೋಗವೇ.

ಕೆಲಸವನ್ನು ನೋಡುವ ಮೂರು ರೀತಿ

ಅಮೆರಿಕದ ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ ಏಮಿ ವ್ರೆಜ್ನೆವ್ಸ್ಕಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬಹಳ ವರ್ಷ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಜನರು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಬರೀ ಸಂಬಳಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಮೇಲೆ ಏರಲು ಏಣಿ, ಒಂದು ವೃತ್ತಿಜೀವನ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಕರೆ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ.

ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯ ಎಂದರೆ, ಒಂದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರೂ ರೀತಿಯ ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಜೊತೆ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬರೀ ನೆಲ ಒರೆಸುವುದು ಎಂದು ನೋಡಿದರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ರೋಗಿಗಳು ಬೇಗ ಗುಣವಾಗಲು ತಾವೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರು. ರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರ ಮನೆಯವರಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲಸ ಅದೇ, ಸಂಬಳ ಅದೇ. ಆದರೆ ಎರಡನೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದ್ದೂ ಇದೇ. ಕೆಲಸ ಬದಲಾಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸವನ್ನು ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು ಬದಲಾಗಬೇಕು.

ಕಾಯಕದ ಮೂರು ಷರತ್ತು

ಶರಣರ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶಿಸ್ತೂ ಇತ್ತು. ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನಾದರೂ ಕಾಯಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

• ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ: ಮೋಸದಿಂದ ಬಂದ ಹಣ ಕಾಯಕವಲ್ಲ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನ ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ ಎಂದೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸು: ಕೈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಲ್ಲೋ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಕಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು: ದುಡಿದದ್ದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾಲು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ. ಶರಣರು ಇದನ್ನು ದಾಸೋಹ ಎಂದರು. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖ.

ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಕಾಯಕ ಹೇಗೆ

ಕೆಲಸ ಶುರುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ನಿಮಿಷ. ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ, ಇಂದಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಪೂಜೆಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ದೇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಕೈ ಮುಗಿಯುವಂತೆ, ಕೆಲಸದ ಮೊದಲು ಒಂದು ಸಂಕಲ್ಪ.

ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಯಾರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ. ನೀವು ಬರೆಯುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಗಡಿಯವನ ಲೆಕ್ಕ ಸುಲಭ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೀವು ಕಲಿಸುವ ಪಾಠ ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಮಾಡುವ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯವರ ದೇಹವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮುಖ ಕಂಡಾಗ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಜೀವ ಬರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದೇ ಕೆಲಸ. ಫೋನ್, ಇಮೇಲ್, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆರೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಿಹಾಯ್ ಚಿಕ್ಸೆಂಟ್‌ಮಿಹಾಯಿ ಹೇಳಿದ ಹರಿವಿನ ಸ್ಥಿತಿ, ಅಂದರೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಮಯವೇ ಮರೆತುಹೋಗುವ ಸ್ಥಿತಿ, ಗಮನ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಧ್ಯಾನವೇ.

ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷ. ಇಂದು ನನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಯಿತು ಎಂದು ಒಂದು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ. ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಸರಿ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಕೆಲಸದ ಮೇಜಿಗೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ, ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಒಲೆಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ರೇಖಿ ಕೊಡಿ. ನೀವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜಾಗವೂ ನಿಮ್ಮ ದೇಗುಲದ ಭಾಗ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ. ಕೆಲಸದ ಮೊದಲು ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಸಂಕಲ್ಪ. ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಫೋನ್ ದೂರ ಇಟ್ಟು ಒಂದೇ ಕೆಲಸ. ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಇಂದು ಯಾರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಯಿತು ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಲು. ಭಾನುವಾರ ಏಳು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ನಿಮಗೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಮಾತು

ಕೆಲವರ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನ್ಯಾಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವಮಾನ, ಶೋಷಣೆ, ದಿನವೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ದುಡಿಸುವುದು. ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕು ಎಂದಲ್ಲ. ಶರಣರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದವರು. ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂಜೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ, ನಿಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಎರಡೂ ಬೇಕು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ನಾನು ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂದು ರೇಖಿ ಕಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಲೌಕಿಕ, ಇನ್ನೊಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾಯಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಎರಡು ಭಾಗ ಇಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಸಾಧನೆಯೇ.

ನಾಳೆ ಸೋಮವಾರ. ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಬದಲು ಒಂದು ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಶುರುಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಕುರ್ಚಿ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಜು, ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸ, ಇವೇ ನಿಮ್ಮ ಕೈಲಾಸದ ಬಾಗಿಲು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏