ಕಪಾಲಭಾತಿ: ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯರು ಜೋರಾಗಿ ಮೂಗಿನಿಂದ ಉಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಐದು ನಿಮಿಷ, ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ, ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ನಿಲ್ಲದೆ. ಮುಖ ಕೆಂಪಾಗಿದೆ. ಯಾರೋ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಎಲ್ಲ ರೋಗಕ್ಕೂ ಮದ್ದು, ದಿನಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಅದು ಅವರಿಗೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಕಪಾಲಭಾತಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎಂದರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಹಾನಿಯೂ ಆಗಬಹುದು. ಯೋಗ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಿಬಿರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಈ ವಾರ ಈ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತಾಡೋಣ.
ಕಪಾಲಭಾತಿ ಎಂದರೇನು
ಕಪಾಲ ಎಂದರೆ ತಲೆಬುರುಡೆ, ಭಾತಿ ಎಂದರೆ ಹೊಳೆಯುವುದು. ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಆರು ಶುದ್ಧಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದರು, ದಿನವಿಡೀ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ ಉಸಿರಿನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ, ಹೊರಗೆ ಬಿಡುವುದು ತಾನಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕಪಾಲಭಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಉಲ್ಟಾ. ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಎಳೆದು ಉಸಿರನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಒಳಗೆ ಬರುವ ಉಸಿರು ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ.
ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಲೆ ಹಗುರವಾದಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಚುರುಕಾದಂತೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಾದಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ, ಥೈರಾಯ್ಡ್, ತೂಕ — ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಮೊದಲು. ಯೋಗ ಒಂದು ಪೂರಕ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಔಷಧಿಯ ಬದಲಿಯಲ್ಲ.
ಮೊದಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಯಾರು ಮಾಡಬಾರದು
ಇದನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡದೆ ಮೊದಲೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ನಿಮಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡಬೇಡಿ:
- ಗರ್ಭಿಣಿಯರು
- ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರು
- ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರು
- ಹರ್ನಿಯಾ ಇರುವವರು
- ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆದವರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆ, ಎದೆ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ
- ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ (ಎಪಿಲೆಪ್ಸಿ) ಇರುವವರು
ಇವರ ಜೊತೆಗೆ, ತಲೆ ತಿರುಗುವ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹುಣ್ಣು, ತೀವ್ರ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರು ಮೊದಲು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿ. ಮುಟ್ಟಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡದಿರಲು ಬಹಳ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರು ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ನಿಮಗೆ ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಬೇಸರ ಬೇಡ. ನಿಧಾನವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉಸಿರು, ನಾಡಿಶೋಧನ, ಭ್ರಾಮರಿ ಮುಂತಾದ ಮೃದುವಾದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳನ್ನೂ ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಾಡಿ. ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಅತಿ ಕಠಿಣವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ನಿಮಗೆ ಸರಿಯಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವುದು.
ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ
ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರ ಎದುರು ಕಲಿಯಿರಿ. ಓದಿ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ ಕಲಿಯುವಾಗ ನಮ್ಮ ತಪ್ಪು ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕ್ರಮ ಆ ಕಲಿಕೆಗೆ ನೆನಪಿನ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ.
- ಸಮಯ: ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ. ಊಟದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಬಿಟ್ಟು.
- ಆಸನ: ಪದ್ಮಾಸನ, ಸುಖಾಸನ ಅಥವಾ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ. ಬೆನ್ನು ನೇರ, ಭುಜ ಸಡಿಲ. ಕೈಗಳು ಮಂಡಿಯ ಮೇಲೆ.
- ಸಿದ್ಧತೆ: ಎರಡು ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೀರ್ಘ ಉಸಿರು.
- ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳುವುದು: ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ಕಡೆ ಚುರುಕಾಗಿ ಎಳೆದು ಮೂಗಿನಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಿ. ಸಣ್ಣ "ಸ್" ಶಬ್ದ ಬರುತ್ತದೆ.
- ಒಳಗೆ ಬರುವುದು: ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ. ಉಸಿರು ತಾನಾಗಿಯೇ ಒಳಗೆ ಬರಲಿ. ಎಳೆಯಬೇಡಿ.
- ಪ್ರಮಾಣ: ಹೊಸಬರು ಒಂದು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಮೂವತ್ತು ಬಾರಿ, ನಿಧಾನವಾದ ವೇಗದಲ್ಲಿ. ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಸುತ್ತು ಸಾಕು.
- ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ: ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ದೇಹವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗುವ ತಪ್ಪುಗಳು
- ಒಳಗೆ ಬರುವ ಉಸಿರನ್ನೂ ಜೋರಾಗಿ ಎಳೆಯುವುದು
- ಭುಜ ಮತ್ತು ಎದೆ ಏರಿಳಿಯುವುದು, ಹೊಟ್ಟೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು
- ಮುಖ, ದವಡೆ ಬಿಗಿಯಾಗುವುದು
- ಮೊದಲ ದಿನವೇ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಮಾಡುವುದು
- ಬೇರೆಯವರ ವೇಗದ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು
ತಲೆ ತಿರುಗಿದರೆ, ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆ ಅನಿಸಿದರೆ, ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏರಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಸಿರಿಗೆ ಮರಳಿ. ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣಿ. ಒಂದು ದಿನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಏನೂ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತು. ಅನುಭವ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆ. ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಐನೂರಕ್ಕೆ ಹಾರುವುದು ಸಾಧನೆಯಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರ. ದೇಹ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿ.
ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಕಪಾಲಭಾತಿಯ ನಂತರದ ಆ ಶಾಂತ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳು ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸುಂದರ ಸಮಯ. ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಆ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು
ನೀವು ಮೇಲಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ಎದುರು ಕ್ರಮ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ:
- ಏಳು ದಿನ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾರಿಯ ಎರಡು ಸುತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡ.
- ಪ್ರತಿ ಸುತ್ತಿನ ನಂತರ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ದೇಹವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
- ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಸಾಲು ಬರೆಯಿರಿ: ಇಂದು ದೇಹ ಹೇಗಿತ್ತು? ಹಗುರ, ದಣಿವು, ತಲೆ ತಿರುಗುವಿಕೆ?
ನೀವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸವಾಲು ಬೇರೆ. ಏಳು ದಿನ, ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ನಿಧಾನವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉಸಿರು. ನಾಲ್ಕು ಎಣಿಕೆಗೆ ಒಳಗೆ, ಆರು ಎಣಿಕೆಗೆ ಹೊರಗೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಕಠಿಣ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯದಲ್ಲ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಪ್ರಾಣ ಎಂದರೆ ಜೀವಶಕ್ತಿ. ಅದರ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುವಾಗ ಗೌರವ ಬೇಕು. ಹಳೆಯ ಗುರುಗಳು ಉಸಿರಿನ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ದೇಹ, ವಯಸ್ಸು, ಆರೋಗ್ಯ ನೋಡಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಅಳತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ವಿಡಿಯೋಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಾವೇ ಮರಳಿ ತರಬೇಕು. ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಎಚ್ಚರದಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಾ.
ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಫಲ ಇದೆ.
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ
ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏