ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿ: ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ

ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠಕ್ಕೆ ಹೋದವರು ಆ ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೀರಿ. ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಂಡಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಒಳಗಿನ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ. ಭಕ್ತರು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕಣ್ಣು ಕಿಂಡಿಗೆ ಇಟ್ಟು, ಕೈ ಮುಗಿಯುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ಜನ ಆ ಕಿಂಡಿಯ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ.

ನಿನ್ನೆ ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನ್ ಹರಿದಾಸರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕನಕದಾಸರ ನೆನಪಿನ ದಿನ. ಈ ವಾರ ಆ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನೋಡೋಣ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬರೀ ಗೋಡೆಯ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಪಾಠ.

ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲು

ಕನಕದಾಸರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕುರುಬ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ. ಹಿಂದೆ ಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಒಂದು ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಹರಿಭಕ್ತರಾದರು, ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು. ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಉಡುಪಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ಜಾತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

ಆ ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ. ಜೀವನವಿಡೀ ಯಾರನ್ನು ಹಾಡಿದರೋ, ಯಾರಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟರೋ, ಅವನ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲೇ ಮುಚ್ಚಿದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನ ಅಂತಹ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. "ಇಂತಹ ದೇವರು ನನಗೆ ಬೇಡ" ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕನಕರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಹರಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಕಾದರು. "ಬಾಗಿಲನು ತೆರೆದು ಸೇವೆಯನು ಕೊಡು ಹರಿಯೇ" ಎಂಬ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಒಂದು ದಿನ ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಒಳಗಿನ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ ತಿರುಗಿ ಆ ಬಿರುಕಿನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತು. ಹೊರಗೆ ನಿಂತ ಕನಕನಿಗೆ ದರ್ಶನ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಬಿರುಕೇ ಮುಂದೆ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಆಯಿತು.

ಕಿಂಡಿಯ ಪಾಠ

ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಪವಾಡವಾಗಿ ನಂಬಬಹುದು, ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಓದಬಹುದು. ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಳುವ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ. ಮನುಷ್ಯರು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ಮುಚ್ಚಲು ಯಾರಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರು ಮುಂಬಾಗಿಲಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಹೃದಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲಸದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕಾರ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಗದಿರುವುದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡುವುದು. ಅಂತಹ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕನಕರ ದಾರಿ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಹಿಯಾಗದೆ, ಸೋಲದೆ, ನಿಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯದಿದ್ದರೆ ಗೋಡೆಯೇ ಕಿಟಕಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುಲ ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು

ಕನಕರು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲ. ಅವರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. "ಕುಲ ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ" ಎಂದು ಹಾಡಿದರು. ಕುಲ ಕುಲ ಎಂದು ಜಗಳವಾಡಬೇಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಕುಲದ ನಿಜವಾದ ನೆಲೆ ಏನು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಂದೇಶ.

ಅಂದರೆ ಕನಕರ ಭಕ್ತಿ ದುರ್ಬಲರ ಮೌನವಲ್ಲ. ಒಳಗೆ ಆಳವಾದ ಶಾಂತಿ, ಹೊರಗೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ. ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಬಲ್ಲವು. ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗದೆ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ.

ನಾನು ಹೋದರೆ ಹೋದೇನು

ಕನಕರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆ ಇದೆ. ಒಮ್ಮೆ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿದರಂತೆ, "ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ?" ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪಂಡಿತರು ಮೌನವಾದರು. ಕನಕರು ಹೇಳಿದರು, "ನಾನು ಹೋದರೆ ಹೋದೇನು." ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಅದು ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತು ಅನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ. "ನಾನು" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಹೋದರೆ, ಆಗ ನಾನು ಹೋಗಬಲ್ಲೆ.

ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾರ. ರೇಖಿಯಲ್ಲೂ ಇದನ್ನೇ ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುವವನು "ನಾನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದುಕೊಂಡರೆ ಅಡ್ಡಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಬರೀ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ. ಶಕ್ತಿ ಹರಿಯಲು ಅವನು ದಾರಿ ಬಿಡಬೇಕು. "ನಾನು" ಹಿಂದೆ ಸರಿದಷ್ಟೂ ಹರಿವು ಸರಾಗ.

ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟು, ಯಾರೂ ನೋಡದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಂದು ಬನ್ನಿ ಎಂದರಂತೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಿಂದು ಬಂದರು. ಕನಕರು ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ವಾಪಸ್ ತಂದರು. "ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಹರಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾರೂ ನೋಡದ ಜಾಗ ಸಿಗಲೇ ಇಲ್ಲ." ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣು. ಅದೇ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಿಪಕ್ವತೆ.

ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕಿಂಡಿ

ಕನಕರ ಜೀವನದಿಂದ ಇಂದು ನಾವು ಏನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು? ಕೆಲವು ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು.

• ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲಿನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಡಿ. ಒಂದು ದಿನ ಕಾಯಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಸಾಧನೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ
• ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ "ನಾನು" ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಕ್ಷಣ ಇರಲಿ. ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದ ಒಂದು ಸಹಾಯ, ಶ್ರೇಯ ಬಯಸದ ಒಂದು ಕೆಲಸ
• ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ, ಉಡುಪಿನಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ "ಕುಲ ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ
• ಯಾರೂ ನೋಡದಿದ್ದಾಗಲೂ ನೀವು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ಈ ವಾರ ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕೈ ಮುಗಿದು "ನಾನು ಕೊಡುವವನಲ್ಲ, ಹರಿಯುವ ದಾರಿ ಮಾತ್ರ" ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ. ನಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗಮನಿಸಿ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಗುಪ್ತ ಸೇವೆ. ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದ, ಯಾರಿಂದಲೂ ಧನ್ಯವಾದ ಬಯಸದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ. ಮನೆಯ ಯಾರದೋ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿಡುವುದು, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಕಸ ಎತ್ತುವುದು, ಅಪರಿಚಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯ, ಯಾರಿಗಾಗಿಯೋ ಮೌನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ರಾತ್ರಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ, ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಬೇಡಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವರ ನಡುವಿನ ಕಿಂಡಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಇಂದಿಗೂ ಉಡುಪಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟವನ ಹೆಸರಿನ ಕಿಟಕಿಯೇ ಈಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದರ್ಶನದ ದಾರಿ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸುಂದರವಾದ ಉತ್ತರ ಇತಿಹಾಸ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಕಿಂಡಿ ಕಾಯುತ್ತಿರಬಹುದು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏