ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ: ಕೃಷ್ಣನ ಆನಂದದ ತತ್ವ

ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಿನಿಂದ ದೇವರ ಕೋಣೆಯವರೆಗೆ ಅಕ್ಕಿಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪಾದಗಳು. ಪುಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆದು ಬಂದಂತೆ. ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ. ಚಕ್ಕುಲಿ, ಉಂಡೆ, ಬೆಣ್ಣೆ, ಅವಲಕ್ಕಿ. ನವಿಲುಗರಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುವ ಮಕ್ಕಳು. ನಾಳೆ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ. ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿ ಶುರುವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷ್ಣನ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಅದರ ಆರಂಭದಿಂದ ನೋಡಿ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ. ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ತಾಯಿಯಿಂದ ದೂರ. ಮಳೆಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಯಮುನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ. ಬಾಲ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ. ನಂತರ ಯುದ್ಧಗಳು, ರಾಜಕೀಯ, ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಕರ ಸಂಗ್ರಾಮ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ನಾವು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೆನೆದಾಗ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಏನು? ಕೊಳಲು, ನಗು, ನೃತ್ಯ, ಆಟ. ಇದೇ ಕೃಷ್ಣನ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲದ ಆನಂದ

ನಾವು ಬಹಳ ಸಲ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಒಂದು ಷರತ್ತಿನ ಹಿಂದೆ ಇಡುತ್ತೇವೆ. ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಸಂತೋಷ. ಮಗಳ ಮದುವೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನೆಮ್ಮದಿ. ಸಾಲ ತೀರಿದ ಮೇಲೆ ಆರಾಮ. ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ನನಗಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಆ ಷರತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಕೂಡಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಷರತ್ತು ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಳೆಯಲ್ಲಿ.

ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ. ಅವನ ಆನಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿವರ ಇದೆ, ಬಹಳ ಜನ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಅರ್ಜುನ ದುಃಖದಿಂದ ಕುಸಿದು, ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕುಳಿತಾಗ, ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಉಪದೇಶ ಶುರು ಮಾಡುವುದು ನಗುತ್ತಿರುವವನಂತೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಸರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಅತಿ ಕಠಿಣ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮುಗುಳ್ನಗೆ. ಅದು ಉದಾಸೀನತೆಯ ನಗುವಲ್ಲ. ಒಳಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತ ಶಾಂತಿಯ ನಗು.

ನಮ್ಮ ವೇದಾಂತ ಪರಂಪರೆ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಸತ್, ಚಿತ್, ಆನಂದ. ಅಂದರೆ ಆನಂದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವ. ಮೋಡ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಸೂರ್ಯ ಹೋಗಿಲ್ಲ, ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ. ಚಿಂತೆ, ಹೋಲಿಕೆ, ಭಯದ ಮೋಡಗಳು ಸರಿದಾಗ ಆನಂದ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಫಲದ ಚಿಂತೆ ಬಿಟ್ಟ ಕೆಲಸ

ಕೃಷ್ಣನ ಆನಂದದ ಗುಟ್ಟು ಗೀತೆಯ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ ಮಾ ಫಲೇಷು ಕದಾಚನ. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರ, ಫಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಜನ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲೇಬಾರದು ಎಂದು. ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಬೇರೆ. ಗುರಿ ಇರಲಿ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಫಲದ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಡಿ.

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಒಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷ ಅಂಕ ಎಷ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ, ಫೇಲ್ ಆದರೆ ಏನು, ಅಪ್ಪ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓದು ಅರ್ಧ, ಭಯ ಅರ್ಧ. ಇನ್ನೊಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಓದುವ ಆ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಪಾಠದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಓದು ಹೊರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯೋಗಃ ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಂ ಎಂದು ಗೀತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿನ ಕುಶಲತೆಯೇ ಯೋಗ.

ಲೀಲೆ

ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನವನ್ನು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಲೀಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಲೀಲೆ ಎಂದರೆ ಆಟ. ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದದ್ದು, ಗೋಪಿಯರ ಮೊಸರಿನ ಮಡಿಕೆ ಒಡೆದದ್ದು, ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿ ಎತ್ತಿದ್ದು. ಪುರಂದರದಾಸರು ಜಗದೋದ್ಧಾರನ ಆಡಿಸಿದಳೆಶೋದೆ ಎಂದು ಹಾಡಿದರು. ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನನ್ನು ಯಶೋದೆ ಮಗುವಿನಂತೆ ಆಡಿಸಿದಳು. ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿಗೆ ತಿರುಗಿ ನಿಂತ ಕಥೆ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ, ಸಲುಗೆ ಇದೆ, ಆಟ ಇದೆ.

ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಿಂದ ಮೊದಲು ಹೊರಟುಹೋಗುವುದು ಆಟ. ಎಲ್ಲವೂ ಗಂಭೀರ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶ ಬೇಕು. ಸುಮ್ಮನೆ ಹಾಡುವುದು, ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಆಡುವುದು, ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುವುದು ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಟದ ಮನಸ್ಸು ಇದ್ದಾಗಲೇ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಒತ್ತಡ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಗುರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ಸಂಜೆ ಅಪ್ಪ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಮಗ ಶಾಲೆಯ ಅಂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೆದರಿ ತನ್ನ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಮ್ಮ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಜ್ಜಿ ಟಿವಿಯ ಮುಂದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಒಟ್ಟಿಗಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಂಜೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಭಜನೆ ಹಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಕೇರಂ ಆಡಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ಧ್ವನಿ ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆನಂದವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ದಾರಿಗಳು

• ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಂತೋಷದ ಕೆಲಸ. ಹಾಡು, ಚಿತ್ರ, ನೃತ್ಯ, ತೋಟ, ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಆಟ.
• ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿ. ಅಡುಗೆ, ಕಚೇರಿಯ ಒಂದು ವರದಿ, ಮನೆ ಗುಡಿಸುವುದು. ಪೂರ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಫಲವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು.
• ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮನಸಾರೆ ನಗಿ. ಹಳೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಹರಟೆ, ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು.
• ಸಂತೋಷವನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅದು ಆದ ಮೇಲೆ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಹೇಳಿದಾಗ, ಇಂದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.

ನೀವು ರೇಖಿ ಕಲಿತಿದ್ದರೆ, ನಾಳೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಅಥವಾ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳಲಿನ ನಾದವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವರು ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಷ್ಟೇ ಮಾಡಿ. ಮಧುಮೇಹ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ, ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಕಷ್ಟವಲ್ಲ.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ನಾಳೆಯಿಂದ ಏಳು ದಿನ, ಪ್ರತಿದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಒಂದು ಲೀಲೆ. ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ, ಸುಮ್ಮನೆ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪೂರ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿ. ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಆ ದಿನದ ಒಂದು ಆನಂದದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಕೃಷ್ಣನ ಕೊಳಲು ಒಂದು ಟೊಳ್ಳಾದ ಬಿದಿರಿನ ತುಂಡು. ಅದರೊಳಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೇ ಅದರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತೆ, ಹೋಲಿಕೆ, ಅಹಂಕಾರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಗದ್ದಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ. ಆ ಖಾಲಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದ ತಾನಾಗಿಯೇ ನುಡಿಯುತ್ತದೆ. ನಾಳೆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪುಟ್ಟ ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದೊಳಗೂ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ದಾರಿ ಮಾಡಿ.

ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏