ಏಕಾಗ್ರತೆ: ಒಂದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಕೆಲಸ

ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಲು ಇಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೋನ್, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಜೊತೆ ಮಾತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಗನ ಶಾಲೆಯ ಡೈರಿಗೆ ಸಹಿ. ಕಿವಿ ಟಿವಿಯ ಸುದ್ದಿಯ ಕಡೆ. ಮನಸ್ಸು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಮೀಟಿಂಗ್ ಕಡೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿತು. ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾತಾಡಿದಿರಿ ಎಂದು ಸಂಜೆಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಚರ್ ಏನು ಬರೆದಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ನಾವು ಇದನ್ನು ಜಾಣತನ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೆಲಸ. ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕಿಂಗ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗೌರವವೂ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲೂ ಅದನ್ನು ಅರ್ಹತೆಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದಿನದ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇಡೀ ದಿನ ಓಡಾಡಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಮುಗಿದದ್ದು ಏನು?

ಮೆದುಳು ಒಂದೇ ಬಾಗಿಲು

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದು ಸರಳ. ಗಮನ ಬೇಡುವ ಎರಡು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮೆದುಳು ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಾರಾಟಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೆಲೆ ಇದೆ. ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೆ, ಮುಂದೆ ಏನು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಹಾರಿದರೆ ಆ ಸಣ್ಣ ಬೆಲೆಗಳು ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕ ಕ್ಲಿಫರ್ಡ್ ನ್ಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು 2009ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುತೂಹಲದ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇರುವವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರನ್ನು ಅವರು ಹೋಲಿಸಿದರು. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕ್ ಮಾಡುವವರು ಅನಗತ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೆಲಸದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದರು. ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಜಾಣರು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರೋ ಅದರಲ್ಲೇ.

ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕಿ ಸೋಫಿ ಲೆರಾಯ್ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸದೆ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಮೊದಲ ಕೆಲಸದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇದನ್ನು ಗಮನದ ಉಳಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪೂರ್ತಿ ಮನಸ್ಸು ಸಿಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮೀಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ಅರ್ಧ ಓದಿದ ಇಮೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ.

ಹಕ್ಕಿಯ ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ

ನಮಗೆಲ್ಲ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕಥೆ. ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ಮರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮರದ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಕರೆದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ನಿನಗೆ ಏನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ? ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮರ, ಎಲೆ, ಆಕಾಶ, ಗುರುಗಳು, ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ನನಗೆ ಹಕ್ಕಿಯ ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಬಿಲ್ಲು ಬಿಡಲು ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು ಅವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ.

ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಣ್ಣು ಇತ್ತು ಎಂದಲ್ಲ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇತ್ತು. ಯೋಗ ಪರಂಪರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ತಿತ್ತ ಚದುರಿದ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು. ಒಂದೇ ಬಿಂದುವಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೊಂದು. ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಯೋಗಸೂತ್ರದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಯೋಗಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿನಿರೋಧಃ. ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದೇ ಯೋಗ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಆ ದಾರಿಯ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು.

ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ

ಕೆಲವರಿಗೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ, ನನಗೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹಳ ಜನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಸ್ನಾಯುವಿನಂತೆ. ಬಳಸಿದರೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಬಿಟ್ಟರೆ ಸೊರಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಫೋನ್, ಅದರ ಸದ್ದು, ಅದರ ಸಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಆ ಸ್ನಾಯುವನ್ನು ದಿನವಿಡೀ ಚೂರು ಚೂರಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲು ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು.

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕುವ ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಚುಕ್ಕಿ ಇಡುವಾಗ ಅವರ ಗಮನ ಚುಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ. ಗೆರೆ ಎಳೆಯುವಾಗ ಗೆರೆಯ ಮೇಲೆ. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೋದರು ಎಂದು ಅವರು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರ ಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಂತಿ. ಅವರು ಯಾವ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ತರಬೇತಿಗೂ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಅವರ ತರಬೇತಿ.

ಒಂದು ಕೆಲಸದ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸರಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು

• ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಯಾವುದು ಎಂದು ಒಂದು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ. ಒಂದೇ ಕೆಲಸ.
• ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಮಯದ ತುಣುಕು ಕೊಡಿ. ಮೂವತ್ತರಿಂದ ನಲವತ್ತೈದು ನಿಮಿಷ. ಟೈಮರ್ ಇಡಿ.
• ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಒಂದೇ ವಿಂಡೋ ತೆರೆದಿರಲಿ.
• ನಡುವೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸ ನೆನಪಾದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋಗಬೇಡಿ. ಪಕ್ಕದ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಲು ಬರೆದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ.
• ಟೈಮರ್ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ಎದ್ದು ನಡೆಯಿರಿ, ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ. ನಂತರ ಮುಂದಿನ ತುಣುಕು.
• ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಊಟ ಮಾತ್ರ. ಮಾತಾಡುವಾಗ ಮಾತು ಮಾತ್ರ. ಮನೆಯವರು ಮಾತಾಡುವಾಗ ಫೋನ್ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಅವರ ಮುಖ ನೋಡಿ.

ಮೊದಲ ಕೆಲವು ದಿನ ಮನಸ್ಸು ಚಡಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಕ್ಕೇ ಫೋನ್ ನೋಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಹಜ. ಆ ಚಡಪಡಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಒಂದು ಉದ್ದವಾದ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಸ್ನಾಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಇದೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಓಡುವುದು ಸೋಲಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕರೆತರುವುದೇ ಅಭ್ಯಾಸ.

ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಇದು ಬೇಕು

ಮಕ್ಕಳು ಓದುವಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಫೋನ್, ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ಇದ್ದರೆ ಅವರ ಓದು ಅರ್ಧ ಓದು. ಅವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಕೊಡುವ ಮೊದಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಯಮ ಮಾಡಿ. ಸಂಜೆಯ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಕೆಲಸದ ಸಮಯ. ಮಕ್ಕಳು ಓದುತ್ತಾರೆ, ನೀವು ಪುಸ್ತಕ ಓದುತ್ತೀರಿ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ. ಫೋನ್‌ಗಳು ಒಂದು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ. ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು.

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲು

ಏಳು ದಿನ, ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಒಂದೇ ಕೆಲಸದ ತುಣುಕು. ಫೋನ್ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ, ಟೈಮರ್ ಮುಂದೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಗದ. ಜೊತೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಊಟವನ್ನು ಯಾವ ಪರದೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ರುಚಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಮಾಡಿ. ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮನಸ್ಸು ಓಡಿತು ಎಂದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ ಹಾಕಿ ಎಣಿಸಿ. ಏಳನೇ ದಿನ ಮೊದಲ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದಾಗ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬೆಳಕನ್ನು ಒಂದು ಭೂತಗನ್ನಡಿಯಿಂದ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಕಾಗದ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹತ್ತು ಕಡೆ ಹರಡಿದರೆ ಹತ್ತೂ ಕೆಲಸ ಅರ್ಧ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಪೂರ್ತಿ, ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ. ಈ ವಾರ ಹಕ್ಕಿಯ ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ನೋಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.

ಗುರುದತ್ತ ವಿ. ಮರಾಠೆ
Reiki Growth Coach · ಕಲ್ಪತರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ

ಈ ವಾರದ ಸವಾಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಲ್ಪತರು Facebook ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏